Translation, obscenity and censorship in Turkey: Avni Insel as a translator and patron of popular erotic literature

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: DEVRİM ULAŞ ARSLAN

Danışman: Müge Işıklar Koçak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin amacı, Avni İnsel'in 1940'lı yıllarda Türk kültür repertuvarında popüler erotik edebiyatı hem bir çevirmen hem de bir patron olarak teşvikini sorunsallaştırmaktır. Avni İnsel (1915-1969) 1940'larda çevirileri sayesinde büyük ilgi uyandırmış ve Türk edebiyat tarihinde müstehcenlik ve ahlak hakkında önemli toplumsal tartışmalara yol açmış bir çevirmen ve yayınevi sahibidir. Ayrıca, 1948 yılında müstehcen yayın suçlamasıyla yargılanmış ve suçlu bulunmuştur. Bu bağlamda, bu çalışma İnsel'in çevirmen ve patron olarak, Türk kültür repertuvarındaki eylemlerini mercek altına alarak Türkiye'de çeviri, müstehcenlik ve sansür konularını irdelemektedir. Bu amaçla, ilk olarak, Türkiye'de 1920'ler ve 1970'ler arasında farklı gruplar arasındaki müstehcenlik tartışmaları incelenerek çeviri ve telif popüler erotik edebiyat bağlamsallaştırılmış ve bir Türk erotik repertuvarı oluşturulmuştur. Ardından, bir çeviri öznesi olarak İnsel'in Türk kültür repertuvarındaki faaliyetleri metin üstü ve metin dışı materyaller kullanılarak ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu inceleme Avni İnsel'in özellikle 1940'larda popüler erotik edebiyatı Türk kültür repertuvarında bir seçenek olarak sistematik ve kasıtlı bir şekilde teşvik ettiğini, toplumdaki muhafazakâr çevreler tarafından uygulanan baskıya direnç göstererek çeviri ve telif erotik edebiyat hakkındaki tartışmaları şekillendirdiğini göstermiştir. Buna ek olarak, çalışmanın bulguları Türkiye'de müstehcenliğe bağlı sansür mekanizması hakkında da bilgiler sunmuş ve erotik repertuvarın eleştirilmesinde oluşturulan söylemlere ışık tutmuştur.