Türkiye`de iç borç sorunu ve iç borçların sınırlandırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FERHAT BAŞKAN ÖZGEN
Danışman: HAKAN AY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Bu çalışmada Türkiye'deki iç borç sorunu, çeşitli yönleriyle tanımlanmış ve bu sorunun çözümü için, iç borçlanmanın sınırlandırılması gerektiği iddia edilmiştir. İç borçlanmanın sınırlandırılmasına katkı yapabilecek öneriler ortaya atılmış; bu önerilerin Türkiye şartlarında uygulanabilirlikleri tartışılmıştır. İç borç sorununu çözme amacına hizmet edebilecek her türlü önerinin, daha fazla tartışılmasının gerekli olduğuna işaret edilmiştir. İktisat okullarının devlet borçlanmasına bakış açılarının ve son yıllarda iç borç yönetimlerinde malî disiplini esas alan reformların incelenmesi, Türkiye'de iç borç sorununu tanımlamak için, bize, kuramsal bir temel sağlamıştır. Önce ülkelerarası karşılaştırma yapılmış, daha sonra oransal analiz yöntemiyle iç borçların miktarı ve gelişimi değerlendirilmiştir. İç borçlanmanın Türkiye'ye özgü özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu özelliklere sahip iç borçlar ile diğer belli başlı makroekonomik değişkenler arasındaki muhtemel ilişkiler, iktisat teorisi ağırlıklı bir bakış açısıyla Türkiye için yorumlanmıştır. Bir ekonometrik ve bir de ampirik uygulama sayesinde, iç borçların iktisadî etkileri hakkında yapılan yorumların, daha sağlam temellere oturmasına gayret edilmiştir. Bu analizler sonunda, Türkiye'de iç borçların, aslında sürdürülebilir olmadığı ve zararlı iktisadî etkilere yol açabildiği bulunmuştur. Bu çalışmada iç borçların sınırlandırılmasına yönelik öneriler, çok farklı başlıklar altında yer alsa da, aslında, uygulama kararlılığına ilişkin stratejiler ve rakamsal önlemler olmak üzere, iki temel kategoride incelenebilir. Rakamsal önlemleri, iç-dış borçlanmaya stok ve net borçlanma cinsinden kesin sınırlar konulması, bütçenin genel büyüklüğünün, bütçe açıklarının, kamu harcamalarının ve para arzı artış hızının sınırlanması, olarak özetleyebiliriz. Prosedürel önlemler ise, şeffaflık, malî sorumluluk, malî disiplin, denk dönemsel bütçe, bütçe hazırlama- raporlama ve denetleme tekniklerinin geliştirilmesi, kurumlararası koordinasyon, vergi ve finans reformu başlıkları altında toplanabilir.