17. yüzyıl mesnevilerinin zihniyet çözümlemesi ve yapılandırmacı eğitim sürecinde kullanımı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜR KIYÇAK
Danışman: İLYAS YAZAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Klâsik Türk şiirinin mesnevi nazım biçiminde XI. yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar pek çok eser verilmiştir. XVII. yüzyıl mesnevi edebiyatı ise yüzyılın genel panoraması sebebi ile ayrı bir öneme sahiptir. XVII. yüzyıl önceki yüzyıllardan farklı olduğu gibi bu çağ mesnevileri de önceki asırlara göre farklıdır. XVII. yüzyıl mesnevileri yüzyılın zihniyetini önemli ölçüde ortaya koymaktadır. İncelememizde yüzyıla hâkim olan zihniyet unsurları tespit edilerek ayrı ayrı başlıklar altında toplanmıştır. Çalışmamız boyunca asıl hedefimiz mesneviler okunduktan sonra bu mesnevilere yansıyan kelime ya da ifâdelerin hangi zihniyetlerin yansıması olduğunu tespit edebilmek olmuştur. Bunun için yüzyıl Osmanlısı pek çok kaynaktan tahlil edildikten sonra sanat dünyası ile gerçek dünya mukayese edilmiş ve tespit edilen her bir zihniyet unsuru somut karşılığı ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Mesnevi öteden beri klâsik bir anlayış çerçevesinde ele alınmıştır. Mesnevi geleneğine yönelik araştırma ve incelemelerde mesnevilerin bir sanat eseri olduğu ve her bir yüzyılın sanat eserleri üzerinde farklı tesirler oluşturabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. XVII. yüzyıl mesnevileri, birer sanat eseri olarak orijinal pek çok vasfa sahip olmakla beraber yüzyılın önemli pek çok izdüşümünü bünyesinde taşımaktadır. Çalışmamız bu izdüşümlerin neler olduğunu tespit edebilmenin bir ürünüdür. Çalışmamızda çağa ait ve gelenekten süzülen zihniyet unsurları tespit edilmiştir. Zihniyetin ne olduğu, zihniyetin temelleri, zihniyetin kültür, medeniyet ve sanatla ilişkisi; düşünce hayatı, din, tasavvuf, birey hayatı, şiir anlayışı, sosyal hayat, ekonomik hayat, sanat hayatı, askerî hayat ve zihniyetteki farklılaşmalar gibi pek çok zihniyet unsuru çağ ve gelenek içinde ele alınarak keşfedilmeye çalışılmıştır. Tespit edilen her bir unsurun yapılandırmacı eğitimde nasıl kullanılabileceği değerlendirilmiştir. Anahtar Sözcükler: XVII. Yüzyıl, Mesnevi, Zihniyet, Yapılandırmacı Eğitim