Rus Fin de Siècle edebiyatında Dekadan Schopenhauer alımlaması: Fedor Sologub'un "The Petty Demon" adlı romanı


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALPER ALPASLAN

Danışman: NEVZAT KAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin amacı Fin de Siècle döneminin Rus edebiyatından bir örneği olarak Fedor Sologub'un The Petty Demon adlı eserini çözümlemektir. Schopenhauer'ın istenç olarak beden tasvirinin edebi çevrelerde alımlanması ve eserde yer alan dekadan edebiyat motiflerine nasıl yansıdığı gösterilmiştir. Fin de Siècle'ın üslup çokluğuyla bilinen bir dönem olmasından ötürü, ele alınan romanın Avrupa kanonik eserleriyle eşdeğer bir çerçevede ele alındığına dikkat edilmiştir. Fin de Siècle edebiyatı, içinde bulunduğu dönemin karmaşasını yansıttığı için ileriki kıyaslamalara temel oluşturması amacıyla Birinci Bölüm'de kuramsal çerçeveyle birlikte Rus kültür tarihine de değinildi. İkinci Bölüm'de ilk ana başlıkta Sologub'un Rus kültürüne özgün bir dekadansı anlatmak için halk inanışlarından bir figürü Schopenhauercı bir motif olarak kullanması çözümlendi. Bu görüşleri desteklemek için ilgili başlıklarda bayağılık kavramının Rus edebiyatı ve halk kültüründeki kökenleri incelendi. İkinci ana başlıkta tipik örnekleri Avrupa edebiyatında görülen dekadan Wagnerizmin Rus kültüründeki karşılığı olarak dekadan Nietzscheizm ileri sürüldü. Desteklemek için ölümcül kadın ve yıkım getiren güzel oğlan motiflerinin bu bağlamda nasıl kullanıldığı incelendi. Her iki ana başlıkta tutarlılık sağlamak için sırasıyla J. K. Huysmans ve Oscar Wilde'ın eserlerinin çözümlemeleri örnek gösterildi ve kendi çözümlememizle kıyaslandı. Tarihte sıklıkla yadırganmış olan dekadan edebiyat bu tezde, dönemi etkileyen dinamikleri başarıyla yansıtması ve modernizmin farklı kültürlerde yol açtığı benzer huzursuzlukları dile getirmesi bakımından hak ettiği ilgiyi geri kazanmıştır.