Ortaöğretim beden eğitimi ve spor dersi kazanımlarının gerçekleşmesine ilişkin öğretmen görüşleri ve çözüm önerileri.
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU AYDIN
Danışman: MURAT KANGALGİL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın amacı, ortaöğretim düzeyinde, beden eğitimi ve spor derslerindeki kazanımların gerçekleştirilmesine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesidir. Araştırmada geniş bir kitleden veri elde edebilmek için nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli tercih edildi. Buna göre İzmir ilinden, tabakalı örnekleme yöntemi ile 9. sınıf beden eğitimi ve spor dersine giren 834, 10. sınıf beden eğitimi ve spor dersine giren 971, 11. sınıf beden eğitimi ve spor dersine giren 933, 12. sınıf beden eğitimi ve spor dersine giren 912 öğretmenden ölçekleri doldurmaları istenmiştir. Öğretmenlerden bazıları 9. sınıf, bazıları 10. sınıf, bazıları 11. sınıf, bazıları 12. sınıf bazıları ise birden fazla sınıfın dersine girmelerinden dolayı toplamda 3650 ölçek doldurulmuştur. Veri toplama aracı olarak "Ortaöğretim beden eğitimi ve spor dersi öğretim programı kazanımları" 5 likert tarzında sorularak kullanılmıştır. Öğretmenlerin beden eğitimi ve spor dersi kazanımlarına ilişkin vermiş oldukları cevaplar ve demografik değişkenlerine ilişkin veriler frekans ve yüzdeler şeklinde değerlendirildi. Sınıf düzeyi, yaş, hizmet yılı ve görev yeri açısından kazanımlara ilişkin görüşlerin karşılaştırılmasında Tek Yönlü Varyans analizinden yararlanıldı. 9-12. sınıf beden eğitimi ve spor dersi kazanımlarının kazandırılabilirlik oranları genel olarak yüksektir; ancak sınıf düzeyine ve kazanım türüne bağlı olarak farklılıklar görülmektedir. 9. sınıfta, kazanımların %46'sının üzerinde kazandırılabilir olduğu tespit edilmiştir. Özellikle seçili spor dalına özgü hareketlerin uygulanması ve güvenlik önlemlerinin alınması gibi pratik kazanımlar kolay kazandırılabilir olarak öne çıkarken, tarihsel içerik ve üst düzey kavramlarla ilgili kazanımların kazandırılamaz olduğu %6-%8 oranında ifade edilmiştir. 10. sınıfta, kazanımların kazandırılabilirlik oranı %57'nin üzerine çıkmış ve spora özgü hareketler, strateji geliştirme, ısınma-soğuma gibi pratik beceriler daha kolay kazandırılabilir bulunmuştur. Bununla birlikte, tarihsel ve soyut konulara dair kazanımlarda kazandırılamaz görüşü %7-%11 oranında belirtilmiştir. 11. sınıfta, kazandırılabilirlik oranı %46'nın üzerinde olup sağlıklı beslenme, fiziksel uygunluk testleri ve spor centilmenliği gibi kazanımların kazandırılabilirliği yüksek bulunmuştur. Ancak doping, yöresel oyunlar ve uluslararası spor organizasyonları gibi konularda kazandırılamaz görüşleri %7-%11 oranında ifade edilmiştir. 12. sınıfta ise kazandırılabilirlik oranı %45'in üzerinde olup spor kültürü ve adil oyun gibi konular daha kolay kazandırılabilirken, eğitsel oyun planlama, madde bağımlılığı ve spor politikaları gibi konularda kazandırılamaz görüşü %7-%10 oranında belirtilmiştir. 9. sınıf öğretmenlerinin ders kazanımlarına ilişkin görüşlerinin, diğer sınıf düzeylerindeki öğretmenlerden daha olumlu olduğu görüldü (p0.05). Sonuç olarak, tüm sınıf düzeylerinde, pratik ve uygulamalı kazanımlar daha yüksek kazandırılabilirlik oranına sahipken, tarihsel ve soyut kavramlara yönelik kazanımlarda bu oran daha düşük gözlemlenmiştir. Ek olarak öğretmenlerin ders kazanımlarına ilişkin görüşlerinin çeşitli demografik ve mesleki değişkenlere göre farklılık gösterdiği belirlendi. Özellikle, genç ve daha az hizmet süresine sahip öğretmenlerin daha olumlu görüşler bildirmesi, yenilikçilik ve motivasyon açısından avantajlı olduklarını göstermektedir. Ayrıca, büyük şehirlerde görev yapan öğretmenlerin daha olumlu görüşlere sahip olması, şehirlerin sunduğu kaynakların ve imkanların eğitim kalitesine olumlu yansıyabileceğini düşündürmektedir. Kazanımların gerçekleştirme oranını artırmak için derslerde pratik faaliyetlere, etkileşimli yöntemlere, dijital kaynaklara ve öğrenci ihtiyaçlarına uygun projelere yer verilerek, öğretim materyalleri ve yöntemleri sürekli olarak geliştirilmeli ve öğrenci performansı daha somut şekilde değerlendirilebilmelidir. Bu bağlamda, yenilikçi öğretim yöntemlerinin entegrasyonu ve öğrenci geri bildirimlerinin düzenli olarak alınması önerilmektedir.