Türkiye'de sermaye birikimi oluşumunda sermaye piyasasının rolü

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Eflatun Asım Lale

Danışman: Hüseyin Avni Egeli

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İngiltere'de başlayarak zaman içerisinde Avrupa'yı ve tüm dünyayı etkileyen, 18. ve 19. yüzyıllarda yaşanan Sanayi Devrimi olarak adlandırılan gelişmeler, sermayeyi üretim sürecinde ve iktisat biliminde ön plana çıkarmış ve üzerinde en çok tartışma yapılmış konulardan biri haline getirmiştir. Bununla birlikte mevcut yaygın üretim sürecinin sermaye olmaksızın olanaksız olacağı, üzerinde genel olarak uzlaşma sağlanmış nadir konulardan biri olduğu ifade edilebilir. Sermaye birikimi, oluşturduğu sermaye türüne göre isimlendirilmekle birlikte, bu çalışmada sermayenin klasik iktisadi karşılığı olan fiziksel sermaye ve sermaye birikimi ele alınmaktadır. Diğer yandan sermaye, üretim sürecinde finansal bir varlık olarak da yer almaktadır. Bu bağlamda sermaye, yatırımlara finansman sağlayan bir fon kaynağıdır. Parasal bir fon olan sermaye, henüz üretim araçlarına (sermaye mallarına) dönüşmemiş atıl bir finansman kaynağıdır. Üretim araçlarına dönüşerek, sermayenin üretim sürecinde kullanılması, sermayeyi aktif bir üretim faktörü yapmaktadır. Finansal sermayenin hangi finansal araçlar üzerinden üretim araçlarına dönüşeceği yatırım sürecinde ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'de sermaye birikimi oluşumunda sermaye piyasasının rolü incelenmektedir. Bu amaçla ilk bölümde sermaye birikimi ve sermaye birikimini oluşturan sabit sermaye yatırımları ele alınmıştır. İkinci bölümde, finansal sistem içerisindeki yeri, Türkiye'deki yapılanması ve sermaye birikimi üzerindeki rolü perspektifinden sermaye piyasası ele alınmıştır. Son bölümde ise, Türkiye'de sermaye birikimi oluşumunda sermaye piyasasının rolü, hisse senedi piyasasının özel sektör sabit sermaye yatırımları üzerindeki etkisi çerçevesinde, yapılan ekonometrik analiz yöntemleriyle ampirik olarak ortaya konulmuştur. Ekonometrik analiz sonucunda hisse senedi piyasası ve özel sektör sabit sermaye yatırımları arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir uzun dönemli denge ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sermaye Birikimi, Sabit Sermaye Yatırımları, Sermaye Piyasası, Hisse Senedi Piyasası