Ekonomik kriz göstergeleri: Türkiye örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Genel İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERDİNÇ DOĞU
Danışman: MUZAFFER DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Bu çalışma öncelikli olarak nakit krizlerindeki deneysel kanıtları test etmekte ve özellikli bir erken uyarı sistemi önermektedir. Bu sistem takip edilen bir krizin süreçlerinde olağandışı bir davranış sergileme eğiliminde olan birkaç göstergenin evrimlerini (gelişimini) gözlemlemeyi içermektedir. Bir gösterge kesin bir başlangıç değerini bulduğunda bunun, bir nakit krizinin takip eden 24 ay içersinde ortaya çıkabileceğine dair bir uyan sinyali olduğu anlaşılır. Bu yaklaşım içinde en iyi izlere sahip değişkenler ihracat, reel döviz kurunda eğilimden sapmalar, geniş para arzının brüt uluslar arası rezervlere oranı, çıktı ve denge fiyatlarından oluşmaktadır. İkinci olarak çalışmada "sinyal yaklaşımı" çerçevesinde Arjantin ve Türkiye arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ele alınmaktadır. Şöyle ki; Arjantin ve Türkiye, uzun süre Washington Konsensusu'nun en mükemmel örnekleri olarak kabul edilmişlerdir. Uzun dönem süren parasal ve ekonomik çalkantıları takiben her iki ülke de döviz kuruna dayalı istikrar programları sayesinde enflasyonu düşürmüşler ve bir süre güçlü bir büyüme kaydetmişlerdir. Benzerliklerine rağmen iki ülke bazı önemli konularda farklılıklar göstermektedir. Türkiye'de yıllık enflasyon çift basamaklı seviyelere ulaşmışken Arjantin de hiperenflasyonun ağır yükü altındaydı. Arjantin daha erken, 1991 yılında istikrar sağlarken, Türkiye, ancak, 1999 yılında güçlü bir girişimde bulunmuştur. Türkiye, dolar ve marktan oluşan bir sepete karşı Yönlendirilmiş Sabit Parite (Crawling Peg) uygularken, hiperenflasyon' la boğuşan Arjantin'in istikrarı 1991 yılında Carlos Menem döneminde dolara dayalı Para Kurulunun (currency board) benimsenmesiyle sağlanmıştır. Ekonomik krizler; her hangi bir mal, hizmet, üretim faktörü veya döviz piyasasındaki fiyat ve / veya miktarlarda, kabul edilebilir bir değişme sınırının ötesinde gerçekleşen şiddetli dalgalanmalar olarak tanımlanabilir. Söz konusu krizlerin ortaya çıkışı ve olası sonuçlarının bir ülkedeki politik istikrarsızlıkla yakından ilişkili olduğu kabul edilir. Son olarak çalışmada; somut bir ekonomik kriz tanımı ve sınıflandırmasından yola çıkılarak Türkiye' de 1969 - 2001 döneminde yaşanan en önemli enflasyon, reel sektör ve döviz krizlerinin hangi hükümetler zamanında ortaya çıktığı istatistiksel olarak aylık veriler yardımıyla saptanmaya çalışılmıştır. Bu amaçla,çalışmada birer enflasyon krizi, reel kriz ve döviz piyasası baskı endeksi oluşturularak bunlar, ülkedeki politik istikrarsızlığın önemli bir göstergesi olarak kabul edilen hükümet değişim dönemleri ile karşılaştırılmıştır. Öte yandan önceden hesaplanan üç ekonomik baskı veya kriz endeksinin yardımıyla 1978 - 2001 dönemi için birer stagflasyonist baskı ve genel ekonomik kriz endeksi türetilmesi amaçlanmıştır. Bu iki endeksteki aşırı dalgalanmalar, stagflasyon krizi ve genel ekonomik kriz dönemlerinin saptanması amacıyla kullanılmıştır. VI