Sulak alan ekosistemleri için çevresel akış koşullarındaki değişimlerin farklı yöntemlerle irdelenmesi ve yönetsel gereksinimlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA AYYILDIZ
Danışman: ALİ GÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sulak alan ekosistemlerinin sürdürülebilirliği büyük oranda sulak alanları besleyen çevresel akışların miktarı ve kalitesine bağlı olmaktadır. Bu itibarla, sulak alanlara gelen akarsu akışlarının akım potansiyelleri açısından değerlendirilmesi, dönemsel olarak gözlenen hidrolojik farkların çevresel akış potansiyelleri üzerine etkilerinin analitik olarak ortaya koyulması ve bu değişimlere göre hidrolojik ölçütlere dayalı olarak çevresel yönetim stratejilerinin geliştirilmesine olanak sağlanması büyük önem taşımaktadır. Bu yöndeki çalışmaların temelini, akarsular üzerinde kurulu gözlem istasyonlarından derlenen hidrolojik veriler oluşturmaktadır. Ancak, akım gözlem istasyonlarının bazı farklı öncelikler nedeniyle sulak alan ekosistemlerini yeterince gözetmeden konumlandırılmış olması sulak alanlara ait akışları temsil niteliğini olumsuz etkilemektedir. Bu noktadan hareketle sunulan çalışmada, sulak alan akışlarını temsil edebilecek, ancak ölçüm verisi mevcut olmayan konumlarda, verisi mevcut istasyonlarla ilişkiler üzerinden sentetik veri türetilmesi ve bu yolla sulak alanlara ait çevresel akışlar için değerlendirmeler gerçekleştirilebilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, aylık ortalama akışlar üzerinden akım zaman serilerinin türetilmesi, MA SYE (Sürdürülebilir Verim Tahmini) yaklaşımı kullanılarak yapılmıştır. Bununla birlikte istatistiksel yöntemler yardımıyla yaklaşık 20 yıllık bir inceleme dönemi için yüzeysel akış ve akabinde çevresel akışa ilişkin aylık ortalama zaman serileri tahmin edilmiştir. Öncelikle yüzeysel akış kuantilleri, ölçülebilir iklim ve fiziksel havza karakteristiklerine karşılık gelen yüzeysel akışlarla regresyona tabi tutularak hesaplanmış; sonraki aşamada, ek aşılma olasılıkları da dikkate alınarak akım sürek eğrileri üzerinden akım tahminleri gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın devamında, sentetik olarak türetilen bu akım verileri üzerinden GEFC (Küresel Çevresel Akış Hesabı) aracından yararlanılarak çevresel akış potansiyelleri, farklı dönemler için ve farklı çevresel yönetim strateji öngörüleri altında karşılaştırmalı şekilde hesaplanarak sonuçlar grafik gösterimler ve istatistik ölçütler üzerinden ortaya koyulmuştur.