Türkiye'de mimarlık eğitiminde enformel ortamların çözümlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURTEN ÖZDEMİR GÖKMEN
Danışman: Hikmet Gökmen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mimarlık pratiğinin ve mimar kimliğinin değişimi mimarlık bilgisinin öğrenim alanını da dönüştürmektedir. Geleneksel mimarlık anlayışını destekleyici şekilde kurgulanan, bir bakıma sektörün ihtiyaçlarını karşılamak üzere mimar yetiştiren formel eğitim yapısı mimar kimliğindeki sorgulamalarla birlikte daha çok eleştirilir hale gelmiştir. Formel eğitime getirilen eleştirilerin yansıması olarak ortaya çıkan enformel öğrenme ortamlarının çeşitliliği son yıllarda daha da artmıştır. Pratikte çok çeşitli enformel ortamlar kurgulanmasına rağmen literatürde bu ortamların yapısını ve ürettiği öğrenme türünü bütüncül olarak ortaya koyan çalışmaların eksik olduğu görülmüştür. Atölye ağırlıklı enformel öğrenme ortamlarını odağa alan bu çalışma gömülü kuram yöntemiyle enformel ortamların yapısını çözümlemeyi ve bu ortamların ürettiği öğrenme deneyimini ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde enformellik kavramı örgüt yapıları, bilgi alanı ve mimarlık öğrenimi bağlamında incelendikten sonra üçüncü bölümde Türkiye'de 1990-2022 yılları arasında ortaya çıkan enformel ortamlar organizasyonel yapıları, etkinlik türleri, mekan kullanımları bakımından irdelenmiştir. Çalışma dördüncü bölümde enformel öğrenme ortamlarının yapısını ve bu ortamların ortaya çıkardığı rizomatik öğrenme kavramını ortaya koymaktadır. Öğrenme ortamının yapısı motivasyonlar, lens kavramlar ve ortam öğelerinden oluşmaktayken, rizomatik öğrenme Deleuze ve Guattari'nin rizom metaforundan faydalanılarak öğrenme bağlamında tekrar yorumlanmıştır. Çalışmanın sonunda formel ve enformel öğrenmenin birbirine göre konumu yorumlanmış, mimarlık pratiğiyle olan ilişkisi tartışılmış ve mimarlık öğrenim alanı için merkezsiz bir öğrenme alanı önerisi getirilmiştir. Bu tez bir yandan enformel öğrenme sürecinin yapısını ortaya koyarken, bir yandan da enformel öğrenme ortamı kurmak isteyen aktörler için bir kılavuz oluşturmaktadır.