Varoluşçu düşünce ve sanatsal yaratma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2005

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMET ALİ ÇAKIR

Danışman: Y. ÇAĞLAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

IV ÖZET VAROŞLUŞÇU DÜŞÜNCE VE SANATSAL YARATMA Muhammet Ali Çakır Sanat tarihinin gösterdiği son derece açık bir gerçek varsa, o da sanatın ancak ve ancak "düşüncenin" yoğun olarak bulunduğu ortamlarda gelişip serpildiği, düşüncenin yoksullaştığı dönemlerde ise sanatın gücünü yitirdiğidir. Hızlı gelişmelere ve değişmelere sahne olan 20.yy'ın en ayırt edici özelliklerinden birisi bu yüzyılın felsefesi ile sanatı arasındaki güçlü işbirliğidir. Bu işbirliğinde çağdaş bir felsefe olarak " Varoluşçuluk"un da önemli bir payı vardır. Varoluşçu felsefeyi dar anlamıyla felsefenin sınırları içinde kalmaktan çıkartarak sanatla buluşturanın ise "İnsanın kendini arayışı" olduğu söylenebilir. Bu felsefede kişi kendi özünü kurmakla görevlidir, özünü kurarken de yapacağı seçimlerden sadece kendisi sorumludur. Ayrıca bu düşüncede birey tasan halinde kabul edilip, hep bir ileriye atılım olarak ele alınmıştır. Varoluşçuluk her ne kadar bir sanat akımı olmasa da, sanattaki varoluşçu tutum felsefedekine göre hem çok daha yaygın, hem de çok daha etkili olmuştur.bunun önemli nedenlerinden biri fenomenoloji ile sıkı bağ ve bu bağın sanata, sanatçıya olan yakınlığıdır.Bir fenomenologun görüşü ile şairin ressamın görüşü arasında arasında hemen her zaman bir ortaklık vardır. Çünkü her ikisi de özü görmek, bir başka deyişle gördüklerimizi yeniden görmek, keşfetmek isterler.Ancak fenomenoloji bir felsefe değil bir yöntemdir. Bu yöntemin taşıdığı önem ise, neredeyse tıkanma felç olma noktasına gelen 20. yüzyıl başındaki felsefeye yepyeni bir soluk kazandırmasıdır.20. yüzyılın "Varoluşçu Düşünce" ile belirlendiğini kabul etmek ya da etmemek aynı ölçüde olanaklıdır. Ancak kabul edilmesi zorunlu görünen bir şey varsa o da; bu felsefenin kullandığı -yabancılaşma- başkaldırma-bulantı-saçma- gibi kavramlarının, bu çağın sorunlarım sanat yolu ile anlatılmasında kilit kavramlar olduğudur. Geçtiğimiz yüzyılın avagard(öncü) atomlarında: bu ister ekspresyonizm olsun, ister sürrealizm olsun,ister dadaizm olsun hemen hepsinde varoluşçu izleklere rastlayabiliriz.Bu yüzden 20. yüzyıl sanatı kendi varoluşunu gerçekleştirmiş ve çağının insanın sorunlarına sözcü olmuştur denilebilir. Dizge karşıtı tutuma sahiptir varoluşçuluk, önceden hazırlanılmış,bireye seçim yapma hakkı tanımayan yöntemleri kabul etmez. Bu yönüyle, öğretmen merkezli öğretimin yönteminin karşısındadır. Bireylerin kendilerine, bu dünyadaki konumlarına ve eylemsel sorumluluklarına saygı duyan, öğrenci merkezli yaklaşımları öne çıkartır. Aynı yaklaşım sanat eğitiminde de kullanılır.öğretmen öğrencinin duyusunu, zekasını uyararak onda estetik bir ürün yaratma isteği uyandırmalıdır.önemli olan, çocuğun eserini oluşturması için gerekli yaratma cesaretini kazanmasıdır. Anahtar Sözcükler: Varlık, Öz, Varoluş, Fenomenoloji, Başkaldırma, Yabancılaşma, Varoluşçuluk, Sanatsal Yaratma.