Yeşil bono ile dijital para piyasaları arasındaki ilişkinin analizi: Bağlantılılık yaklaşımı


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MARİEM JLASSI

Danışman: Hakan Kahyaoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, yeşil tahvil ve kripto para piyasası arasındaki dinamik karşılıklı bağlantıları ve oynaklık yayılmalarını incelemektedir. Her iki varlık araç sınıfının küresel önemi giderek artmasına rağmen, bu ilişki literatürde henüz yeterince araştırılmamış bir konudur. Özellikle portföy yapılarının oluşumunda iki piyasa arasındaki etkileşimine yönelik olarak ortaya konulan çalışmaları ilişkin literatür bir gelişim sürecindedir. Bu çalışma da 9 Kasım 2017'den 23 Mayıs 2025'e kadar günlük zaman serisi veri setine dayalı olarak "R2 ayrıştırılmış bağlantılılık" ölçümüyle birlikte kullanılan "dinamik Koşullu Korelasyon-Genelleştirilmiş gecikmesi dağıtılmış Koşullu değişen varyans" (DCC-GARCH) tahmin tekniği kullanılarak analizler yapılmıştır. Böylece söz konusu değişkenleri temsil eden değişkenler arasındaki bağlantılılık tahmin edilmiştir. Seçilen yeşil tahvil endeksleri (S&P Green Bond Endeksi ve MSCI Global Environment Select Endeksi) ve ana kripto para birimleri (Bitcoin, Ethereum ve Litecoin) üzerine en çok işlem yapılan ana gösterge araçlar olması açısından alınmıştır. Ampirik bulgular, bu piyasalar arasında yüksek ve zamanla değişen bir bağlantılılık olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlantılılığın en belirgin özelliği, şokların anında yayılmasıdır, zira volatilite ve risk yayılımının çoğu eşzamanlı olarak gerçekleşmektedir. Kripto para birimleri, özellikle Ethereum, genellikle sistem içinde şokların net aktarıcısı olarak hareket etmekte ve önemli ölçüde iki yönlü şok akışı sergilemektedir. Tersine, S&P Yeşil Tahvil Endeksi, şokların net alıcısı olarak görünmekte ve kripto para birimleri de dahil olmak üzere diğer piyasalardan kaynaklanan dış şoklara karşı kırılganlığını vurgulamaktadır. MSCI Global Environment Select Endeksi daha nüanslı bir rol sergilemekte, zaman zaman net aktarıcı olarak hareket etmekle birlikte, genel olarak net alıcıdır. Bu araç kripto para birimlerine kıyasla aktarımda daha az baskındır. Yeşil tahvillerin yayılma etkisinin arttığı ve net alımının arttığı dönemlerin, genellikle COVID-19 pandemisi gibi küresel ekonomik belirsizlikler veya piyasa belirsizliğinin olduğu dönemlerde olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Bu bulgu krizler sırasında karşılıklı bağlantılılığın artmasına yönelik bir bilgidir. Ulaşılan sonuçlar yatırımcılar ve politika yapıcılar için değerlendirmeye açık sonuçlardır. Bu sonuçlar yatırımcılar için, dinamik risk yönetimi stratejilerinin ve hem yeşil tahviller hem de kripto para birimlerini içeren portföylerde geleneksel başta çeşitlendirmeyle ilgili olanlar dahil olmak üzere, stratejilerin yeniden değerlendirilmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Çalışma politika yapıcılar için ise, bu değişen ilişkileri anlamak, çevresel kaygıların ve dijital dönüşüm ve yeniliğin ön planda olduğu sürece yönelik bir bilgi ortaya koymaktadır. Özellikle giderek daha fazla birbirine bağlı hale gelen küresel finansal ortamda potansiyel finansal riskleri azaltmak ve finansal istikrarı teşvik etmek için alınan kararlarla, başta iklim değişikliğinden kaynaklanan risklerin yönetimine yönelik ortaya çıkan finansal piyasalardaki değişimler arasındaki bağın asimetrik bir yapıda olmasına yönelik ulaşılan sonuç politika yapıcılar için önemlidir.