Meme kanserı̇ tanısı olan kadınlarda travma sonrası gelı̇şı̇m odaklı çevrı̇mı̇çı̇ grup terapı̇sı̇nı̇n etkı̇lı̇lı̇ğı̇nı̇n ı̇ncelenmesı̇

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CENNET YASTIBAŞ KAÇAR

Danışman: Gülay Dirik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Meme kanseri tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de kadınlar arasında en yaygın görülen kanser türü olup kişilerin hayatını tehdit eden bir sağlık problemidir. Depresyon, kaygı gibi psikolojik sıkıntıların yanı sıra meme kanseri tanısı alan kişilerin travma sonrası gelişim (TSG) gibi olumlu değişimler de yaşadıkları belirlenmiştir. Ancak olumlu değişimleri teşvik etmeye yönelik psikoterapi uygulamaları oldukça kısıtlıdır. Bu nedenle, mevcut tez çalışması TSG'ye yönelik çevrimiçi grup psikoterapi programının geliştirilmesini ve etkililiğinin test edilmesini amaçlamıştır. Bu doğrultuda randomize kontrollü ön test-son test ve takip ölçümü içeren bir çalışma yürütülmüştür. Çalışma Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Onkoloji Anabilim Dalı'nda takip edilen yaşları 28 ile 64 arasında değişen, son dört yıl içerisinde evre I-III meme kanseri tanısı almış, cerrahi operasyonları yapılmış 49 kişi ile tamamlanmıştır. Katılımcılar seçkisiz olarak müdahale grubu, destek grubu ve bekleme listesi grubuna atanmıştır. Araştırmada Sosyodemografik Bilgi Formu, Travma Sonrası Gelişim Ölçeği, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Olay İlişkili Ruminasyon Envanteri, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği, Temel İnançlar Envanteri, Kendini Açma Ölçeği ve Grup Toplantılarını Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Araştırmanın hipotezlerini test etmek için iki yönlü karma desen varyans analizleri kullanılmıştır. Sonuçlar müdahale programının TSG ve depresyon başta olmak üzere bazı psikolojik uyum değişkenlerinde anlamlı farklılık gösterdiği ve takip ölçümlerinde bu farklılıkların korunduğu yönündedir. Kısaca, meme kanseri tanısı olan kişilerde TSG'yi artırmak için geliştirilen müdahalenin etkili olduğu tespit edilmiştir. Çalışmaya ilişkin sonuçlar alanyazın ışığında tartışılmış, sınırlılıklar ve öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Meme Kanseri, Travma Sonrası Gelişim, Psikolojik Sıkıntılar, Çevrimiçi Grup Psikoterapisi, Destek Grup.