Geleceği düşünme ve ahlaki karar verme ilişkisinde zaman perspektifi ve ahlaki duyguların rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE AKMAN DİREKÇİ
Danışman: İnci Boyacıoğlu Bal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada geleceği düşünme görevi açısından farklılaşan gruplarda gelecekteki benlik sürekliliği, zaman perspektifi ve ahlaki duyguların ahlaki karar verme ve ahlaki uzaklaşma mekanizmalarındaki rolü incelenmiştir. Bu amaçla yapılan çalışmanın ilk aşamasında söz konusu değişkenler arası ilişkiler özbildirime dayalı ölçekler aracılığıyla değerlendirilmiş ve gerçekleştirilen model testleriyle doğrudan ve dolaylı etkiler analiz edilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasına Manisa ve İzmir'de eğitim gören 383 üniversite öğrencisi dahil olmuş, bu katılımcıların büyük bir kısmı (N = 322) ikinci aşamada gerçekleştirilen deneye de katılım göstermiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında deneysel bir manipülasyon ile katılımcılara geleceği düşünme görevlerinden biri verilmiştir. Katılımcıların gelecekteki benlik sürekliliği bu manipülasyona uygun şekilde ön test son test sonuçları açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Üç farklı koşula (yakın geleceği düşünme: benlikle bağlantılı gelecek koşulu, uzak geleceği düşünme: benlikle bağlantısız gelecek koşulu, kontrol koşulu) seçkisiz atanan katılımcıların ahlaki karar yeteneği ve ahlaki uzaklaşma ortalamaları karşılaştırılmıştır. Yürütülen t-testi ve varyans analizleri (ANOVA) sonucu gruplar arası bir fark bulunmamıştır. Öte yandan çalışmanın ilk basamağında katılımcıların doldurduğu ölçekler üzerinden incelenen değişkenler arası ilişkiler, benlik sürekliliği ve zaman perspektiflerinin ahlaki karar verme üzerinde anlamlı yordayıcı etkilerine işaret etmektedir. Araştırma sonuçları ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Gelecekteki Benlik Sürekliliği, Zaman Perspektifleri, Geleceği Düşünme, Ahlaki Duygular, Ahlaki Karar Verme.