Çeviri metinlerde konu sürekliliği


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2005

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAMİDE ÇAKIR

Danışman: LÜTFİYE OKTAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Son yıllarda Metindilbilim ve Dizgeci-İşlevsel Dilbilgisi alanında gerçekleştirilen çalışmalar, çeviri metinleri üzerine de yoğunlaşmış ve Dizgeci- İşlevsel Dilbilgisi' nin çeviribilim alanındaki önemli rolüne dikkatleri çekmiştir. Bu çalışmalar, özellikle tema yapısının çeviri süreci aşamasında üstlendiği önemli işlevi göz önüne sermiştir. Kaynak metin üzerinde gerçekleştirilecek tema yapısı çözümlemesinin, metnin nasıl kurgulandığı ve metinde bağdaşıklığın nasıl sağlandığı konusunda, çevirmene yararlı bilgiler sunacağına inanılmaktadır. Bu savı temel alarak, bu çalışma bilimsel ve bilimsel olmayan çeviri metinlerde konu sürekliliğinin nasıl oluşturulduğunu belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda, 1. Bir metindeki konu sürekliliğinin çeviri süreci sonunda değişikliğe uğrayıp uğramadığı ve eğer bir değişikliğe uğruyorsa nasıl bir değişiklik olduğu, 2. Erek metin okuyucusunun kaynak metin okuyucusunun ulaştığı bilgiye ulaşması için erek metinde nasıl bir konu sürekliliği oluşturulması gerektiği sorularının yanıtları aranmıştır. Bu araştırmanın kuramsal çerçevesini Halliday'in Dizgeci-İşlevsel Dilbilgisi modeli oluşturmaktadır. Çalışmanın araştırma yöntemi olarak da, kaynak metni ve çeviri ürününü karşılaştırma olanağı sağlayan Karşılaştırmalı Metin Çözümleme Yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın veri tabanı, ikisi bilimsel diğer ikisi de bilimsel olmayan İngilizce özgün metinlerden ve bu metinlerin Türkçe çeviri metinlerinden oluşmaktadır. Kaynak metinde okuyucuyu yönlendiren ve okuyucuya bilgiye ulaşmada yardımcı olan konu sürekliliği erek metinde aynı işlevleri yerine getirecek biçimde oluşturulmadığında, erek metnin okuyucuyu yanlış yönlendirebileceği savımız veri tabanını oluşturan metinlerin çözümlemelerinden elde edilen bulgular ile doğrulanmıştır. Dolayısıyla, erek metinlerde metinsel eşdeğerliğin oluşturulabilmesi için çevirmenin metinlerde konu sürekliliğini kodlayan yapıları bilmesinin, erek metinlerin kurgulamasında bağdaşıklığın sağlanmasının temel ölçütlerden biri olduğu ileri sürülebilir.