Cumhuriyet Halk Partisi'nin diğer ülke partileriyle ilişkisi (1923-1950)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT TURAN
Danışman: HAKKI UYAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cumhuriyet Halk Partisi'nin yurtdışındaki siyasi partilerle olan ilişkisinin konu edildiği bu çalışmada, parti yönetiminin bu konudaki yaklaşım, yöntem ve tercihleri incelenmiştir. CHP yönetimi, Batılı devletlerin siyasal partiler deneyiminden faydalanmaya çalışmıştır. Ancak parti yönetiminin yurtdışıyla olan ilişkilerinde oldukça seçici davrandığı da dikkat çekmektedir. Parti yönetiminin yurtdışındaki siyasal partilerle yakınlaşmasının tek örneği olarak Fransız Radikal-Sosyalist Partisi'nin liderliğini yaptığı Radikal ve Benzeri Demokratik Partilerin Uluslararası Birliği ile olan yazışmaları gösterilebilir. Parti yönetimi söz konusu birliğe üye olmayıp sadece düzenlenen bazı toplantılara temsilci göndererek katılmayı tercih etmiştir. Dönemin laik, cumhuriyetçi, radikal ve demokratik partileriyle yakınlık kurulması CHP'nin ideolojik çizgisini göstermesi açısından önem taşımaktadır. CHP yönetimi, yurtdışındaki siyasal partileri yakından takip edebilmek amacıyla parti genel merkezinde modern çalışma büroları kurmuştur. Bu büroların ihtiyacı olan bilgilerin elde edilmesinde ise devlet teşkilatından destek alınmıştır. CHP Genel Sekreterliği, Türkiye'nin yurtdışındaki algısıyla da yakından ilgilenmiştir. Parti yönetimi, Türkiye'nin yurtdışındaki tanıtımını yaparken aslında siyasi partiler kategorisinde kendi yerini de belirlemiştir. 1923-1950 tarihlerinde ülke idaresinde devlet bürokrasisinin üstünlüğü söz konusuyken, yurtdışındaki tanıtımlarda ise CHP yönetiminin daha etkili olduğu söylenebilir. Türkiye'de devlet teşkilatı CHP teşkilatını denetleme gücüne sahiptir. CHP'nin devlet teşkilatı karşısındaki bu konumu, onu diğer tek partili yönetimlerden ayıran temel özelliklerdendir. CHP'nin devlet karşısındaki bu konumu onu özgün kılarken aynı zamanda yurtdışıyla olan ilişkilerinde daha seçici olmasına da yardımcı olmuştur. Diğer taraftan CHP'lilerin kendi partilerini benzersiz olarak tanımlaması, partinin belirli bir çizgide yürümesini sağlamış ve böylece yönetimin yurtdışındaki ideolojilerle birlikte anılması engellenmiştir. Bu çalışmada CHP'nin yurtdışıyla olan ilişkileri çok yönlü olarak ele alınmıştır. Çalışmanın açıklayıcı ve geliştirici nitelikte olmasına özen gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet Halk Partisi, Tek Parti Dönemi, İki Savaş Arası Dönem, Yurtdışındaki Siyasi Partiler, Dünya Siyaseti.