Barış eğitimi programının öğrencilerin çatışma çözme becerileri üzerineki etkilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM TAPAN
Danışman: ABBAS TÜRNÜKLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerine uygulanan Barış EğitimiProgramı'nın, öğrencilerin çatışma çözme becerilerine etkileri araştırılmıştır.Araştırmanın amacı doğrultusunda, Barış Eğitimi Programı uygulanan veuygulanmayan öğrencilerin oluşturduğu gruplar, program sonrası uygulanan ölçmearaçlarına göre; elde ettikleri puanlar ve görüşme sonuçları açısındankarşılaştırılmıştır.Araştırmaya katılan öğrenciler bir ilköğretim okulunun sekizinci sınıföğrencilerinden seçilmiştir. Araştırmaya toplam 37 öğrenci katılmıştır. Bu öğrencileriki gruba ayrılmıştır. Gruplardan birine ?Barış Eğitimi Programı? uygulanmışdiğerine ise uygulanmamıştır. Bu program, öğrencilerin etkili çatışma çözmebecerileri kazanabilmeleri amacıyla hazırlanmıştır. Uygulanan eğitim programısonunda öğrencilerin çatışma çözümüne ilişkin becerilerinin gelişmesi veçatışmalara bakış açılarının olumlu yönde gelişmesi hedeflenmiştir. ?Barış EğitimiProgramı? on bir etkinlikten oluşmaktadır. Bu etkinlikler genellikle öğrencilerinçatışma çözümüne ilişkin becerileri, yaparak-yaşayarak öğrenmelerine yöneliktir.Barış Eğitimi Programı'nda öğrencilerin barış, şiddet ve çatışmaya ilişkinçağrışımlarının netleştirilmesine yönelik; ne gibi durumlarda çatışma yaşandığı,çatışmanın hangi seviye veya seviyelerde oluştuğu ve çatışma çözüm yollarıyla ilgili;öğrencilerin `Ben Dili'ni ve etkin dinleme becerilerini kullanmalarına, empatikurmaları ve beden dilini etkili şekilde kullanmalarına; öfke çağrışımlarının netlikkazanmasına ve öfke kontrolüne; problem çözme ve arabuluculuk becerilerikazanmalarına ilişkin etkinlikler bulunmaktadır. Programa katılan öğrenciler, BarışEğitimi Programı'na okul dışı saatlerde katılmışlardır. Uygulama boyunca programadevamlılık göstermişlerdir. Program esnasında ve sonrasında öğrenciler, öncedenolumsuz olarak değerlendirdikleri çatışmaları daha olumlu çözebileceklerinigörmüşlerdir.Araştırmaya toplam 37 öğrenci katılmıştır. Bunların 20 tanesi, 12 kız ve 8 erkekolmak üzere deney grubunu; 17 tanesi, 9 kız ve 8 erkek olmak üzere kontrol grubunuoluşturmuştur. Her iki gruba da çalışmanın başında Çatışma Çözme Eğilimi Ölçeğiverilmiştir. Daha sonra deney grubundaki öğrenciler araştırmacı tarafındangeliştirilmiş olan ?Barış Eğitimi Programı?na devam etmişlerdir. Bu süreç sonundagruplara ölçme aracı tekrar verilmiştir. Aynı zamanda her iki grupla görüşmeyapılmıştır.Çatışma Çözme Eğilimi Ölçeği, öğrencilerin anlamaya çalışma, dinleme,gereksinimlere odaklaşma, sosyal uyum ve öfke kontrolüne ilişkin becerileriniölçmeye yönelik hazırlanmış olan dörtlü likert tipi bir ölçektir. Toplam elli beşsorudan oluşmaktadır. Genel olarak toplamda öğrencilerin çatışma çözmeeğilimlerinin ölçülmesine yönelik hazırlanmıştır.Programın Uygulanmasından sonra, Barış Eğitimi Programı uygulanan veuygulanmayan öğrencilerle görüşme yapılmıştır. Görüşme soruları on bir tanedir. Busorular aracılığı ile öğrencilerin Barış Eğitimi Programı'nın kazandırmayıhedeflediği becerileri ne ölçüde kazanabildiklerinin, öğrencilerin ifadelerinebaşvurularak anlaşılması amaçlanmıştır. Görüşmelerde öğrencilerin çatışmaya ilişkinçağrışımları, okulda karşılaşılan çatışma türleri, öğrencilerin çatışma nedenleri,öğrencilerin çatışma çözme yolları, öğrencilerin öfke kontrol yolları, iki kişiarasındaki çatışmayı çözme yolları, öğrenci değerlendirmelerine göre öğretmenlerinçatışmaları çözme yolları, öğrenci değerlendirmelerine göre rehber öğretmenlerin yada sınıf öğretmenlerinin çatışmaları çözme yolları, ebeveynlerin çatışma çözmeyolları ve okullarda yaşanan çatışmaları çözme yollarının neler olduğuna ilişkindüşüncelerinin öğrenilmesi amaçlanmıştır. Barış Eğitimi Programı uygulananöğrencilere, program uygulanmayan öğrencilerden farklı olarak programın onlarınhayatlarına olan etkileri de sorulmuştur.Bu araştırmanın sonucunda deney ve kontrol grupları arasında Çatışma ÇözmeEğilimi Ölçeği üzerinden yapılan karşılaştırmalarda istatistiksel olarak anlamlı farkbulunmuştur. Görüşme sonuçlarında Barış Eğitimi Programı uygulanan veuygulanmayan öğrencilerin görüşleri arasında bir farklılığa rastlanmıştır.Barış Eğitimi Programı uygulanan öğrenciler, görüşme sorularını çatışma çözmebecerilerine ilişkin akademik bir dille ve bilinçli olarak cevaplandırmışlar, içindebulundukları çatışmaları olumlu olarak da değerlendirmişler, çatışma çözümüneilişkin becerileri kazandıklarını örnekler vererek açıklamışlar, programın onlarınhayatlarının her alanında olumlu gelişmeler sağladığını ifade etmişlerdir. BarışEğitimi programı uygulanmayan öğrenciler ise çatışmaları olumsuz olarakdeğerlendirmişler, zaman zaman şiddete başvurduklarını ifade etmişler, sorularıyüzeysel ve çatışma çözümüne ilişkin akademik olmayan bir dille yanıtlamışlardır.Barış Eğitimi Programı, öğrencilerin çatışma çözme becerileri üzerinde olumlu biretkiye sahiptir. Bu konuda yapılan benzeri araştırmalar ışığında, bu programın dahauzun bir süreçte, müfredatın içine yayılarak ve daha fazla öğrenciye uygulanması,araştırma sonuçlarının netliğini artıracaktır. Barış Eğitimi Programı ve benzeriprogramların öğrencilere uygulanması, çatışma çözümüne ilişkin becerilerinkazandırılması, daha sakin ve çatışmaları olumlu yönde değişebilmek için bir fırsatolarak gören bir toplum oluşması yolunda atılmış önemli adımlardan olacaktır.Okul - Öğrenci - Veli üçlüsü göz önünde bulundurularak, bu tip programlar, sadeceöğrencilere değil öğrencilerin ailelerine ve öğretmenlere de uygulanmalı, `Barış'insanların zihinlerinde ulaşılması mümkün bir hedef olarak yer etmelidir.