Türkiye'de okul öncesi bütünleştirmeyle ilgili yapılmış deneysel çalışmalar: Bir sistematik derleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA BANDA ALP
Danışman: SAFİYE SUNAY YILDIRIM DOĞRU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, Türkiye'de 2000-2023 yılları arasında okul öncesi dönemde bütünleştirmeyle ilgili yapılmış deneysel, yarı deneysel ve karma çalışmaların sistematik derleme yöntemiyle incelenmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, Google Akademik ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veri tabanları taranmıştır. Tarama sonucunda ulaşılan araştırmalar, dahil etme ve dışlama kriterleri çerçevesinde değerlendirildikten sonra çalışmaya 30 araştırma dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen 30 araştırma, yöntemlerine göre (deneysel, tek denekli ve karma) gruplandırılıp demografik özellikleri, metodolojik özellikleri ve sonuçları açısından analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre 30 çalışmanın 8 tanesi makale, 12 tanesi doktora tezi, 8 tanesi yüksek lisans tezi ve 2 tanesi Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) projesidir. Deneysel ve tek denekli desende yürütülmüş araştırmaların sayısının oldukça sınırlı olduğu düşünülmektedir. Ancak, son dönemlerde karma desende yürütülmüş araştırmaların sayısının deneysel ve tek denekli araştırmaların sayısına kıyasla arttığı tespit edilmiştir. Araştırmacıların sıklıkla hizmet içi eğitim, bilgilendirme çalışmaları, koçluk programları vb. aracılığıyla öğretmenlerin bütünleştirmeye dair tutum veya yeterliliklerinde değişimi amaçladıkları dikkat çekmektedir. Araştırmaların örneklem grupları incelendiğinde en çok çalışmanın özel gereksinimli çocuklarla yapıldığı görülmektedir. Ancak, örneklem grubunu hem özel gereksinimli çocuklarla öğretmenlerin ya da hem özel gereksinimli çocuklarla tipik gelişen çocukların oluşturduğu çalışmalar hariç tutulup sadece tek bir örneklem grubuyla çalışılan araştırmalar analiz edildiğinde en çok öğretmenlerle ilgili çalışmaların yürütüldüğü, ailelerle yapılan çalışmaların ise oldukça yetersiz olduğu tespit edilmiştir. En çok çalışılan özel gereksinim grupları ise otizm ve zihinsel yetersizlik olarak belirlenmiştir. Araştırmalarda, öğretmenler için destek, koçluk ve eğitim programları vb. tasarlanırken özel gereksinimli ve tipik gelişen çocuklar için sosyal-duygusal gelişime ağırlık veren uygulamalara ağırlık verildiği tespit edilmiştir. Güvenirlik ve sosyal geçerlik verileri kontrol edildiğinde, deneysel ve karma araştırmalarda verilerin oldukça sınırlı düzeyde olduğu, tek denekli çalışmalarda ise araştırmacıların verileri titizlikle paylaştığı tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular, literatürdeki bilgiler doğrultusunda tartışılmış ve gelecek araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.