Femvertising: Reklamda değişen kadın temsilleri üzerine bir araştırma


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kadın Çalışmaları (Disiplinlerarası) Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DENİZNAZ KEMERLİ

Danışman: Ufuk Gündoğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Medya ve reklamlar, birey ve toplum yaşamı üzerinde çeşitli etkilere sahiptir. Modern yaşamın kaçınılmaz bir parçası olan reklamlar, toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının ve geleneksel cinsiyet rollerinin inşa edilmesi ve yeniden üretilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Reklam tarihi boyunca kadın temsillerinin sıklık ile indirgemeci ve stereotipik bir şekilde annelik, eşlik ya da cinsel bir obje rolleri ile sınırlandırılmış, bu durum toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin pekişmesine yol açmıştır. Ancak son on yılda femvertising akımının etkisi ile beraber reklamlardaki kadın temsillerinde belirgin bir dönüşüm yaşanmaya başlamıştır. Femvertising uygulamaları doğrultusunda reklamlarda kadın temsilleri güçlü, bağımsız ve aktif bireyler olarak temsil edilmeye başlanmış; özel alandan kamusal alana, edilgenlikten aktifliğe, bağımlılıktan bağımsızlığa evrilen bir temsil biçimi giderek görünür hale gelmiştir.

Bu çalışma, femvertising uygulamalarını benimseyen markaların, kadınları hangi görsel ve dilsel unsurlar ile temsil ettiğini keşfetmeyi amaçlamaktadır. Ronald Barthes’ın göstergebilimsel çözümleme yöntemi kullanarak gerçekleştirilen araştırmada Beko’nun “Kadının İşi, Gücü”, Sabancı Vakfı’nın “Hangi Yüzyılda Yaşıyoruz?” ve Molped’in “Bu Kız” reklam filmleri incelenmiştir. Analiz sürecinde düzanlam, yananlam ve mit katmanları derinlemesine ele alınarak reklamlardaki kadın temsillerinin reklam filmlerindeki dönüşümüne ışık tutulması amaçlanmıştır. Bu çalışma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında kadın temsillerinin dönüşümüne yönelik yeni bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın bulguları doğrultusunda femvertising uygulamaları ile kadın temsillerinin geleneksel temsillerden aktif, bağımsız ve özgür kadın temsillerine evrildiği, reklam mesajlarının toplumsal cinsiyet eşitliğini destekleyen bir yaklaşıma sahip olduğu sonucuna varılmıştır.