Karya bölgesi (Muğla) antik süstaşlarının mineralojik ve gemolojik açıdan araştırılması ve bölgedeki mineral ve kayaçlarla ilişkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doğal Yapı Taşları ve Süs Taşları (Disiplinlerarası) Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EVRİM ÇOBAN

Danışman: CAHİT HELVACI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Karya bölgesi, güney Ege bölgesinde yaklaşık olarak Büyük Menderes Nehri ile Dalaman Çayı arasındaki yayılma alanında, günümüzde Muğla, Güney Aydın ve Batı Denizli topraklarını kapsar. Yaklaşık olarak M.Ö. 1.100 yılından M.Ö. 545?e kadar bu bölgede hüküm süren Karya uygarlığının kullandığı gemolojik materyallerin (süstaşlarının ve süstaşlı takıların), günümüzde aynı bölgede çıkartılan süstaşları ile kıyaslanması, arkeo-gemolojik kapsamlı bu tezin ana amacını oluşturmaktadır. Karya bölgesini kapsayan alanda günümüz süstaşı türlerinden hangilerinin Karyalılar tarafından kullanılıp kullanılmadığının araştırılması açısından Karya bölgesi kazılarından çıkartılan eserlerin bulunduğu Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi ve Milas Müzesi depolarında saklanan ve bazıları henüz sergilenmeyen tekli süstaşları ve çeşitli takılar üzerindeki taşlar ilk kez bilimsel olarak incelenmiş ve bunların arkeo-gemolojik envanterlemesi yapılmıştır. Ancak bu iki müzede Karya bölgesinde çıkartılması muhtemel süstaşı türlerinden sadece dumanlı kuvarstan yapılmış antik ürünler bulunmuştur. Bunun yanında muhtemelen Lidya bölgesinden getirilen oniks, sard ve sardoniks türü, Hindistan ve Yemen bölgelerinden geldiği tahmin edilen karnelien türü süstaşları ile aynı zamanda çok sayıda cam ve seramik türü süstaşı materyalleri de tespit edilmiştir. Karya bölgesini kapsayan alanda, günümüz süstaşı yatakları göz önüne alındığında 4 farklı grubun süstaşı türünün varlığından söz edilebilir. Bunlar; Diaspor (Milas / Muğla bölgesi), dumanlı ve renksiz kristal kuvarslar (Koçarlı-Çine-Karacasu / Aydın bölgesi), almandin ve pirop türü granatlar (Çine / Aydın bölgesi) ve adularya türü feldsbat (Çine / Aydın bölgesi). Jeolojik incelemeler sonucu, diasporun mermerler, diğerlerinin ise gnays ve şist kayaları içerisinde oluştuğu ve yataklandığı ortaya çıkmıştır. Anahtar sözcükler: Arkeo-gemolojik inceleme, Milas Arkeoloji Müzesi, Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi, Karya uygarlığının gemolojik materyalleri.