Hazır Giyim Ürünlerinin Çevresel Etkilerinin Belirlenmesi ve Temiz Üretim Alternatiflerinin Yenilenebilir Enerji, Yeşil Kimyasallar ve Dijitalleşme Uygulamaları Perspektifinde Araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: Sema Bahar ERDEM

Danışman: Nurdan Büyükkamacı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tekstil ve hazır giyim sektörü, yoğun su, enerji ve kimyasal kullanımı nedeniyle önemli çevresel etkilere sahip endüstriyel sektörler arasında yer almaktadır. Özellikle yaş işlemler ve ürün geliştirme aşamaları, kaynak tüketimi ve emisyonların yoğunlaş- tığı kritik süreçlerdir. Bu nedenle, daha sürdürülebilir üretim yaklaşımlarının belirlen- mesi ve çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik stratejilerin değerlendirilmesi sektör açısından büyük önem taşımaktadır. Bu tezin amacı, hazır giyim ürünlerinin üretim süreçlerinden kaynaklanan çevresel etkileri yaşam döngüsü analizi (YDA) yöntemi kullanarak değerlendirmek ve seçilen temiz üretim senaryolarının çevresel performansını karşılaştırmalı olarak incelemektir. Bu kapsamda, yenilenebilir enerji kullanımı, yeşil kimyasalların uygulanması, dijital- leşme temelli uygulamalar ve alternatif yıkama proseslerini içeren senaryolar ele alın- mıştır. Sistem sınırları üretim aşamasını kapsayacak şekilde tanımlanmış ve farklı se- naryolar bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. YDA çalışmaları ISO 14040 ve ISO 14044 standartlarına uygun olarak yürütülmüş- tür. Birincil veriler pilot ölçekli tekstil ve hazır giyim üretim tesislerinden elde edilir- ken, ikincil veriler literatürden ve yaşam döngüsü veri tabanlarından temin edilmiştir. Yenilenebilir enerji entegrasyonu, iyonik sıvı bazlı boyama, dijital numune hazırlama uygulamaları ve ozon yıkama prosesleri, konvansiyonel üretim yöntemleri ile karşı- laştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, yenilenebilir enerji kullanımı ve dijitalleşme uygulamalarının özellikle sera gazı emisyonları ve enerji tüketimi üzerinde önemli azalmalar sağladı- ğını göstermektedir. İyonik sıvı bazlı prosesler su ve kimyasal tüketimini azaltırken, ozon yıkama uygulamaları uygun enerji koşulları altında çevresel iyileştirme potansi- yeli sunmaktadır. Genel olarak bu tez, tekstil ve hazır giyim sektöründe sürdürülebilir üretim stratejilerinin geliştirilmesine yönelik bilimsel bir temel sunmaktadır.