Yeraltı (Underground) - ana akım (Mainstream) etkileşimi bağlamında İzmir rap scene

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CELALETTİN BUDAK

Danışman: LEVENT ERGUN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Underground (yeraltı) ve mainstream (ana akım) kavramlarını tanımlama güçlüğü aslında pek çok kültür/müzik terimi için geçerlidir. Genel olarak ana akım, müzik endüstrisinden, özellikle de büyük (majör) plak şirketlerinden geçerek kayıt endüstrisinde ve kitle medyasında görünürlük kazanmış müzik türleri ya da üsluplarına işaret etmede kullanılmaktadır. Yeraltı (underground) ise bunun tersi olarak do it yourself (kendin yap) şeklinde yani sanatçıların kendi imkanlarıyla üretimini ve dağıtımımı yaptığı ve müzik endüstrisinden bağımsız bir şekilde izlerkitlesi ile buluşan müzik türlerini/üsluplarını betimlemektedir. 1970'li yılların başlarında Amerika Birleşik Devletleri'nin özellikle de New York'un gettolarında bir underground müzik pratiği olarak ortaya çıkan Rap, 80'li yıllarda uluslararası müzik endüstrisinin ilgisini çekerek mainstream içerisinde yer almaya başlamıştır. Buradan hareketle Hip Hop kültürünün en önemli bileşeni olan Rap müziğin, underground'dan mainstream'e doğru bir tarihsel süreç geçirdiğini söylemek mümkündür. Benzer bir durum Türkiye için de geçerli olmuştur. 90'lı yılların ortalarında underground olan Türkçe Rap müziği, 2010lı yılların ortalarından itibaren mainstream olarak değerlendirmek mümkündür. Bununla birlikte ifade etmek gerekir ki, bir müzik türünün eşzamanlı olarak hem mainstream hem de underground olarak yaşamını sürdürmesi de mümkündür. Başka bir ifadeyle mainstream ve underground karşıt konumları işaret etsede, bu karşıtlığın aksine birbirleriyle simbiyotik etkileşime her zaman açıktır. Günümüz medya teknolojilerinin sunduğu imkanlar özelinde, yerel ölçekte üretilen müzik metinleri hem yerel hem de küresel ölçekte etkileşime açıktır. Bu etkileşim, scene'i kavramsal çerçeve olarak kullanmayı olanaklı kılar. Buradan hareketle bu tez, söz konusu etkileşim sürecinin İzmir Rap atmosferi (scene) çerçevesindeki dinamiklerine odaklanır.