Özel gereksinimli ergenlerle çalışan öğretmenlerin öğrencilerinin uygun olmayan cinsel davranışlarıyla baş etme stratejileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA SEÇGİN
Danışman: AYŞE DOLUNAY SARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ergenlik dönemi, cinsel gelişimin en kritik olduğu dönemlerin başında gelmekte ve pek çok ergenin bu alanda desteğe gereksinim duyduğu görülmektedir. Yerli ve yabancı birçok araştırmada özel gereksinimli ergenlerin cinsel gelişimlerinin önemli olduğunun göz ardı edildiği, buna paralel olarak Türkiye'de de öğretmenlerin öğrencilerine cinsel eğitim vermede zorlandıkları bilinmektedir. Bu bağlamda öğretmenlerin özel gereksinimli öğrencilerinin uygun olmayan cinsel davranışlarını (UOCD) tanımlamaları ve bunlarla baş etmede yararlandıkları stratejilerin belirlenmesi önem taşımaktadır. Dolayısıyla bu araştırmada özel gereksinimli ergenlerle çalışan öğretmenlerin öğrencilerinin UOCDlarıyla baş etme stratejilerinin neler olduğunun araştırılması hedeflenmiştir. Araştırmada temel nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında İzmir ilinde yer alan otistik çocuklar eğitim merkezlerinde (OÇEM), özel eğitim uygulama okullarında (ÖEUO) ve özel eğitim meslek okullarında (ÖEMO) görev yapan ve özel gereksinimli ergenlerle çalışmakta olan 181 özel eğitim sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcılar, amaçsal örnekleme yöntemlerinden tipik durum örnekleme yöntemi kullanılarak oluşturulmuştur. Katılımcıların demografik özellikleri araştırmacı tarafından geliştirilen Demografik Bilgi Formu, öğrencilerinin UOCDlarıyla baş etme stratejilerine dair görüş ve deneyimleri ise yine araştırmacı tarafından geliştirilen ve açık uçlu sorulardan oluşan UOCDlar: Tanımlar ve Stratejiler Öğretmen Formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, tümevarımsal içerik analizi ile analiz edilmiştir. Katılımcılardan elde edilen bulgular, öğretmenlerin UOCDları herhangi bilimsel bir dayanak çerçevesinde tanımlamadıkları, ergenlik döneminin gelişim görevlerinden olan davranışları da UOCD olarak gördüklerini ortaya koymuştur. Öğretmenlerin UOCDlara müdahalelerinde, planlı bir müdahale uygulayan katılımcıların sayısının oldukça az olduğu, genel olarak anlık müdahalelerde bulundukları ve bu müdahaleler süresince de aile işbirliğine gittikleri, öğretmenlerin en çok destek duydukları ve başvurdukları kaynağın aileler olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Katılımcılar, uyguladıkları stratejilerin aile işbirliği, öğrenci yaşı, yetersizlik düzeyi/türü gibi etmenlere bağlı olarak değiştiğini ifade etmişler ve aileye, öğretmenlere ve öğrencilere yönelik cinsel eğitim hizmetine gereksinim duyduklarını belirtmişlerdir. Bu sonuçlar doğrultusunda, özel gereksinimli ergenlerle çalışan öğretmenlerin UOCDları doğru tanımlamaları ve sistematik müdahaleler uygulamaları yönünde kendilerine destek olunması gereği ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: özel gereksinimli ergen, cinsel gelişim, uygun olmayan cinsel davranışlar, cinsel eğitim, eğitimci görüşleri