Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE YALÇINDAĞ ÇUR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Azize Dilek Güldal
Eş Danışman: Ediz Yıldırım
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç Bu çalışmada Sağlık İnanç Modeli temel alınarak hazırlanan eğitimin dislipidemi tanılı statin tedavisi başlanmış ancak ´´en az son 6 aydır ilacınızı uygun doz ve sürede düzenli olarak kullanıyor musunuz?´´ sorusuna ´´düzenli kullanmıyorum´´ beyanı olan hastalarda ilaç uyumu üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem Araştırma verilen sağlık eğitiminin sonuçlarını ölçmeye yönelik randomize kontrollü deney olarak planlanmıştır. Araştırma Dokuz Eylül Üniversitesi Aile Hekimliği Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı dislipidemi tanılı statin tedavisi başlanmış ancak son 6 ay içerisinde ilacı düzenli kullanmadığını beyan eden 45-65 yaş aralığındaki katılımcılar ile Nisan- Temmuz 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak "Sosyodemografik Veri Formu", sağlık inançlarını belirlemeye yönelik "Kardiyovasküler Hastalıklardan Korunmaya Yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği" ve "İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği" kullanılmıştır. Katılımcılar önceden hazırlanan bilgisayar programı üzerinden rastgele müdahale ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Müdahale grubuna Sağlık İnanç Modeli (SİM) temelli eğitim, kontrol grubuna ise standart bilgilendirme verilmiştir. Her iki gruba T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü internet sitesinden elde edilen kalp ve damar hastalıklarından korunmak ve inme konularıyla ilgili yazılı eğitim materyali (broşür) ve sözel bilgi verilmiştir. Müdahale grubuna ek olarak SİM temelli eğitim ve araştırmacı tarafından hazırlanan yazılı eğitim materyali (broşür) verilmiştir. Eğitim sonrası, müdahale ve kontrol grupları arasında ilaç uyumu davranışında bir farklılık olup olmadığı İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın verileri SPSS (StaticalPackage for SocialSciencefor Windows 24.0) programında değerlendirilmiştir. Bulgular Araştırmaya katılan 134 katılımcıların 67'si müdahale 67'si kontrol grubundadır. Sağlık İnanç Modeli temelli eğitim uygulamasından sonra İlaç uyumunu bildirim ölçeği toplam puanı müdahale grubunda ortalama 21,94±2,92, kontrol grubunda ortalama 19,1±2,34 olarak hesaplanmıştır ve müdahale grubunda anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p<0,001). Müdahale sonrası KVH'ye yönelik sağlık inanç modeli ölçeği algılanan ciddiyet, algılanan fayda ve öz yeterlilik bölümlerinde müdahale grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksekken (tümü için p<0,001) KVH ölçeği algılanan engeller bölümünde gruplar arasında anlamlı fark göstermemiştir (p=0,790). Sonuç Kardiyovasküler hastalık (KVH), dünya çapında en önemli morbidite ve mortalite sebebidir. Bu durumun önüne geçebilmek için en önemli strateji kardiyovasküler hastalıklarının gelişiminde önlenebilen (sigara içimi, dislipidemi, hipertansiyon, obezite vb.) risk faktörlerinin önüne geçebilmektir. Ne yazık ki, yapılmış olan birçok çalışmada kolesterol düşürücü ilaç (statin) tedavisi ve beslenme düzen değişikliğine uyum istenilen düzeyde değildir. Çalışmamızda kullandığımız SİM temelli eğitim statin tedavisine uyumu ciddi anlamda arttırmıştır. Ancak bu sonucu topluma genelleyebilmek adına ek çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Kardiyovasküler Hastalık, İlaç Uyumu, Dislipidemi, Sağlık İnanç Modeli