Bağlanma, anksiyete ve depresyon arasındaki ilişkide obiyografik bellek işlevlerinin rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞLA AKTAŞ
Danışman: İnci Boyacıoğlu Bal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada bağlanma yönelimlerinin anksiyete ve depresyon üzerindeki etkisinde otobiyografik anıların işlevlerinin ve algılanan partner duyarlılığının rolü incelenmektedir. Çalışmanın amacı otobiyografik anıların işlevlerini hem Türkiye hem de Amerika Birleşik Devletleri örnekleminde bağlanma yönelimleri bağlamında araştırmaktır. Bu amaçla iki aşamalı bir çalışma yürütülmüştür. İlk aşamada Türkiye'den toplanan 282 veri üzerinden Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri (II), Algılanan Partner Duyarlılığı Ölçeği, Hayat Deneyimleri Hakkında Düşünme Ölçeği ve Depresyon Anksiyete Stres (21), Ölçeğinden yararlanılarak bir model oluşturulmuştur. Oluşturulan model Hayes'in PROCESS Macro eklentisi ile SPSS üzerinden analiz edilmiştir. Bağlanma yönelimlerinin psikolojik sağlık unsurları ile ilişkisini otobiyografik anı işlevleri aracılığında ve algılanan partner duyarlılığı moderatörlüğünde test eden modele göre romantik temalı anılarının işlevlerini kullanma eğilimleri düşük olduğu koşulda, güvensiz bağlanma yönelimleri sonucu zedelenen algılanan partner duyarlılığının anksiyete düzeyiniartırmaktadır. Bu bulgular, romantik anıların işlevsel kullanılması durumunda psikolojik sorunlara karşı koruyucu bir etkisi olduğunu gösterir niteliktedir.Ancak tezin güvensiz bağlanmaya bağlı anıların sağlıksız işleyişini tespit etme amacı doğrultusunda, olumsuz duygu yüklü romantik anıları merkezine alan ikinci bir çalışma planlanmıştır. Çalışma 2 kapsamında önce Amerika Birleşik Devletleri'nden 324 sonrasında ise Türkiye'den 224 kişi olmak üzere tekrar veri toplanmış ve yeni bir model test edilmiştir. Sonuçlar Amerika Birleşik Devletleri için otobiyografik anı işlevlerinin çatışma içerikli romantik anılarda psikolojik sağlık unsurlarını olumsuz etkilediğini işaret ederken model Türkiye örneklemi için anlamlı sonuçlar göstermemiştir. Araştırmanın sonunda Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri üzerinden toplanan veriler ANOVA analizi ile test edilmiş ve sonuçlar Bağlanma Kuramı ve kültürel farklılıklar çerçevesinde tartışılmıştır.