Kampüs ve yakın çevresinin mekansal özelliklerinin genç yetişkinlerin fiziksel aktivitesine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM HOROZ GÖREN
Danışman: EBRU ÇUBUKÇU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yürümek, genç yetişkinlerin fiziksel ve sosyal gelişimlerinin yanı sıra, zihinsel gelişimlerini de destekleyen en önemli fiziksel aktivite türlerinden biridir. Ancak, son yıllarda genç yetişkinlerin yürüme düzeylerinin ciddi şekilde azaldığı ve gençleri yürümeye teşvik edecek mekansal özelliklerin belirlenmesi gerektiği literatürde sıkça tartışılmaktadır. Kentsel mekanda yürünebilirliği etkileyen birçok mekansal özellik tanımlanmıştır. Ancak, ilgili literatürde söz konusu mekansal özellikler tanımlanırken kullanılan parametreler ve standartlar çoğunlukla komşuluk birimlerinde odaklanılmış, arazi kullanımdaki farklılıklar göz ardı edilmiştir. Bu çalışma, (1) farklı fiziksel özelliklere sahip üniversite kampüslerinin ve yakın çevrelerinin yürünebilirlik değerlerinin ölçümüne yönelik bir yöntem geliştirmeyi, (2) farklı fiziksel özelliklere / yürünebilirlik değerlerine sahip kampüs alanlarında ve yakın çevrelerinde yaya yoğunluğunun değişip değişmediğini değerlendirmeyi hedeflemiştir. Kampüslerde yürünebilirliğe odaklanan çalışmalardan ve kampüs tasarım rehberlerinden elde edilen mekansal özellikler karşılaştırılarak, kampüslerde yürünebilirliği etkileyen 5 ana ve 23 alt parametre tanımlanmıştır. Sahada gözlem ve anket çalışması ile iki kampüs alanı ve çevresine ait mekansal özellikler haritalandırılmış ve elde edilen bulgular karşılaştırılmıştır. Tez kapsamında öncelikle 116K358 no'lu TUBİTAK projesinden elde edilen 184 katılımcıya ait yaya yoğunluk verisi kullanılarak yaya/motorlu taşıt öncelikli sokak parçalarındaki mekansal özellikler karşılaştırılmıştır. Daha sonra saha çalışmasıyla 2129 sokak parçası için elde edilmiş olan mekansal özellikler önce seçilen iki kampüs (Tınaztepe ve Dokuzçeşmeler) yakın çevresinde karşılaştırılmıştır. Son olarak seçilen bir kampüsün (Tınaztepe) içindeki ve dışındaki mekansal özellikler karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, ''iki kampüs alanında ve yakın çevresinde yürünebilirlik değerlerinin ve genç yetişkinlerin yürüme düzeylerinin değiştiğini" göstermiştir. Bu çalışmanın, üniversite kampüslerinde yürünebilirliğin teşviki için gerekli tasarım ölçütlerinin belirlenmesini amaçlayan çalışmalara katkı sağlaması beklenmektedir.