Farklı harcama grupları için sıralı logit ve tobit modeller, bölgelerarası karşılaştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ekonometri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAMDİ EMEÇ
Danışman: ŞENAY ÜÇDOĞRUK BİRECİKLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Uygulamak çalışmaların çoğunda sürekli bağımlı değişken ve açıklayıcı değişkenlerin verileri gözlenemez. Bazen anakütlenin bir alt kümesi olarak sürekli verileri gözlemek mümkün olabilir. Sosyal bilimciler sansürlenmiş, kesilmiş veya sınırlı bağımlı değişkenlerle sıklıkla karşılaşırlar.Sansürlenmiş veya kesilmiş regresyon modelleri Tobit model olarak bilinir. Tobit modeller, sınırlanmış alt veya üst limite sahip bağımlı değişkenli regresyon modellerine atıfta bulunur. Bununla beraber bağımlı değişkenin kategorik ayrıca ordinal olduğu durumlarda sıralı logit olasılık tahmin edicileri kullanılabilir. Genel olarak sıralı regresyon modeli olarak adlandırılan sıralı logit modeller, daha çok ekonomi ve finansal araştırma alanlarında görülmektedir. Çalışmada önce Engel fonksiyonlarından yararlanılarak yedi coğrafi bölge için tam logaritmik modeller elde edilmiş ve sonuçlar yorumlanmıştır. Ardından yedi bölgeleye en küçük kareler yöntemi uygulanarak elastikiyetler elde edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ana amacı, 1994 yılı Türkiye hanehalkı tüketim verilerinden hareketle bölgeler için tüketim harcamaları ve gıda alt kalemleri ile gelir, hanehalkı reislerinin cinsiyet, yaş, eğitim, medeni durum ve meslek bilgilerini kullanarak sürekli veya ordinal bağımlı değişkenler üzerine en küçük kareler kullanımının problemlerine dikkati çekmek ve tobit model aracılığıyla parametreleri tahmin etmektir. Tobit model için harcama yapmayanlara sıfır sınırı konulmuştur. Böylece modeller sansürlenerek tahmin yapılmıştır. Daha sonra ise hanelerin yapmış oldukları harcamalar %20'lik gruplara ayrılarak sürekli değişkenler kategorik değişken haline getirilmiş ve sıralı logit modeli kullanılmıştır. Sıralı logit modelini kullanmaktaki amaç kurulan çeşitli senaryolara göre belirli özelliklere sahip bireylerin harcama olasılıklarının tahminlenmesidir.