Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE CAN KANMAZ
Danışman: NİLGÜN ÖZÇAKAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda aile hekimlerinin tükenmişlik düzeylerini ve iyilik durumlarını inceledik. Ayrıca Covid 19 pandemisinin tükenmişlik düzeyi ve iyilik hali ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. Yöntem: Kesitsel analitik tipte olan çalışmamız Türkiye'deki aile hekimlerine internet yoluyla ulaşılarak anket yöntemi ile yapılmıştır. Evreni bilinen örneklem hesabıyla en az 379 kişiye ulaşılması hedeflendi. Katılımcılara sosyodemografik bilgilerini içeren veri formu, pandemi ilişkili soruları içeren veri formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği-sağlık personeli (MTÖ-SP) formu ve Dünya Sağlık Örgütü İyilik Hali Ölçeği (DSÖ-5) uygulandı. Araştırmanın verileri SPSS 24 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda Türkiye genelinde birinci basamakta çalışan toplam 529 hekime ulaşılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 47,83±8,61 olup, %75,4'ü (n=399) erkek, %24,6'sı (n=130) kadındı. Katılımcıların %73,7'si duygusal tükenme alt ölçeğinde, %39,5'i duyarsızlaşma alt ölçeğinde ve %10,4'ü kişisel başarı hissi alt ölçeğinde yüksek düzeyde tükenmişliğe sahipti. Katılan hekimlerin MTÖ puan ortalaması 63,00±21,99 olarak bulundu. Cinsiyetler arasında tükenmişlik düzeyleri açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Genç yaşlarda, çocuk sahibi olmayanlarda, sigara içenlerde, mesleğinden memnun olmayanlarda tükenmişlik anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Covid+ hasta/temaslı takibi yapmayanlarda, kişisel koruyucu ekipman eksikliği yaşayanlarda, pandemi sonrası ailesi ile ayrı yerde konaklaması gerekenlerde, Covid 19 nedeniyle bir yakınını kaybedenlerde tükenmişlik anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Katılımcıların iyilik hali ölçeği ortalaması ise 9,99±5,72 olarak bulundu. İyilik hali ölçeğine göre hekimlerin %74,1'inin (n=392) aldığı puanlar kötü yaşam kalitesine işaret ediyordu. Genç yaşta, kadın cinsiyette, mesleğinden memnun olmayanlarda, sigara içenlerde iyilik hali puanları anlamlı olarak daha düşüktü (p<0.05). Kişisel koruyucu ekipman eksikliği yaşayanların, pandemi sonrası ailesi ile ayrı konaklaması gerekenlerin, pandemi nedeniyle bir yakınını kaybedenlerin iyilik hali puanları anlamlı olarak daha düşüktü (p<0.05). Çalışmaya katılan hekimlerin %88,8'i (n=470) covid+ hasta/temaslı takibi yapıyordu, %96,2'si (n=509) pandeminin iş yükünü arttırdığını ifade etti. İş yükünü arttırdığını düşündükleri çalışmalar arasında %38,7 ile aşılama çalışmaları ilk sırada yer alıyordu. Hekimlerin %59,7'si (n=316) pandemi sürecinde kişisel koruyucu ekipman eksikliği yaşıyordu. Katılımcıların %41,0'ının (n=217) pandemi sürecinde ailesi ile ayrı yerlerde konaklaması gerekmişti. Hekimlerin pandemiye yönelik endişe türleri arasında ilk sırada ailesine bulaştırmak geliyordu. Hekimler pandemiye yönelik en çok ihtiyaç duyduğu destek türünün, %33,2 oranında takdir/saygı görmek olduğunu ifade etti. Sonuçlar: Çalışmamızda aile hekimlerinin çoğunluğu duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt ölçeğinde yüksek düzeyde, kişisel başarı hissi alt ölçeğinde orta düzeyde tükenmişlik seviyelerine sahiptir. Hekimlerde oluşan tükenmişlik sadece bireyin kendisini değil ailesini, çalışma arkadaşlarını ve hastaları olumsuz etkileyebilir. Hekimin hata yapma olasılığını artırabilir. İyilik haline bakıldığında hekimlerin büyük çoğunluğunun aldığı puanlar kötü yaşam kalitesine işaret ediyordu. Sonuçlarımız bu düzeyde önemli problemlerin nedenleri ile birlikte araştırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar kelimeler: Covid 19, Pandemi, Tükenmişlik, İyilik hali, Aile hekimliği, Birinci basamak