Ülkü Ayvaz'ın çocuklar için tiyatro oyunlarının eğitsel ve göstergebilimsel çözümlemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERFU CAN TOPLU
Danışman: NEVİN AKKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocuk yazınında özgün bir yeri bulunan tiyatro türü, çocuk geliĢiminde ve eğitiminde önemli bir yapıdadır. Bu çalıĢmada Ülkü Ayvaz'a ait çocuk tiyatro oyunlarının eğitsel iletileri ve göstergebilimsel yönü incelenmiĢtir. ÇalıĢmada incelenen materyaller Ülkü Ayvaz'a ait ödüllü çocuk tiyatro oyunlarından oluĢmaktadır. Eserlerin incelenmesinde nitel araĢtırma yöntemleri kapsamında doküman incelemesi ve içerik analiziyle inceleme yapılmıĢtır.ÇalıĢmada çocuk edebiyatı kavramından hareketle çocuk – tiyatro iliĢkisi ele alınmıĢtır. Çocuk tiyatrosunun tarihsel geliĢimi, çocuk oyunu türleri, çocuk tiyatrosunun temel ögeleri ve eğitsel iĢlevleri üzerinde durulmuĢ, çocuk oyunlarında yer alan olay örgüsü ve oyunların genel özellikleri hakkında bilgiler verilmiĢtir. AraĢtırmanın bir diğer önemli kavramı olarak göstergebilim kavramı hakkında da bilgiler sunulmuĢtur. Göstergebilim kavramının bileĢenlerinden ilk olarak gösterge kavramından yola çıkılarak gösteren, gösterilen iliĢkisi ve bu kavramların bileĢiminden oluĢan gönderge kavramı tanım düzeyinde verilerek Göstergebilim kavramının temel bileĢenleri verilmiĢtir. Göstergebilimin Türkçe öğretimindeki konumu üzerine saptamalarda bulunulmuĢtur. AraĢtırmanın eğitsel çözümlemesinde Prof. Dr. Sedat Sever'in "Çocuk ve Edebiyat" eserinden hareketle kiĢilik geliĢimi, zihinsel geliĢim, toplumsal geliĢim kategorileriyle ileti grupları oluĢturulmuĢ ve kodlamalarla sınıflandırılmıĢtır. Tespit edilen iletilerin geçerlik ve güvenirliğini sağlamak amacıyla, Miles ve Huberman'ın iç tutarlılığını belirlemek için görüĢ birliği formülü uygulanmıĢ ve bunun sonucunda iki farklı uzman ve araĢtırmacının kodları arasındaki uyuĢma oranı hesaplanarak güvenirlik sağlanmıĢtır. ÇalıĢma sonucunda Ülkü Ayvaz'a ait çocuk oyunlarının göstergebilimsel yöntemle analizi yapılmıĢ ve metinlerin söylemsel, anlatısal ve mantıksal analizi yapılmıĢtır. Göstergebilimsel çözümlemenin akabinde eğitsel iletiler saptanmıĢtır. Toplamda 243 eğitsel ileti tespit edilmiĢ ve olumsuz iletilere rastlanmamıĢtır. Bu iletilerde 122 adet kiĢilik geliĢimini destekleyen eğitsel iletiler, 62 adet toplumsal geliĢimi destekleyen eğitsel iletiler, 59 adet zihinsel geliĢimi destekleyen iletiler saptanmıĢtır. KiĢilik gelimini destekleyen eğitsel iletilerin içerisinde diğer iletilerden sayıca fazla "meraklı olmak" iletisi; toplumsal geliĢimi destekleyen eğitsel iletilerde en fazla "düĢünceli davranmak" iletisi; zihinsel geliĢimi destekleyen eğitsel iletilerde ise en fazla "hayal gücünü kullanmak" iletisinin olduğu belirlenmiĢtir.