Türkiye'de inovasyon ve teknoloji ağlarının bölgesel büyümeye mekânsal etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UMUT ERDEM
Danışman: Kemal Mert Çubukçu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentler ve bölgeler kapitalist üretim ilişkiler ağının düğüm noktalarıdır. Bölgeler arasında yoğun ilişkisel ağlar ve bağlar yer almaktadır. Bilgi üretimi kolektif ve özel, seçili ağ ve aktör yapıları içermektedir. Bilgi, yenilik ve teknoloji üretim süreçlerinin hem maliyeti hem de ticarileştirilmesi bölgelerin istikrarı, ekonomik stabilizasyonu ve geleceği için önemli ve hayati olgulardır. Teknoloji düzeylerini yükseltemeyen ve teknoloji üretim ağlarında yer alamayan bölgeler geri kalmaktadır. Bölgesel inovasyon sistemleri literatürü bölgelerde yer alan aktörler kadar aktörlerin oluşturduğu yenilikçi ortam, birlikte hareket edebilme becerileri, organizasyonel, bilişsel ve sosyal becerilere dayanan ağ yapıları ve ağ sermayelerinin önemini vurgulamaktadır. Bu kapsamda bu çalışma Türkiye NUTS III bölgeleri için OECD REGPAT verilerini kullanarak 2004-2018 periyodunda bölgesel kişi başı gelir büyümesine, bölgelerin bilgi kompleksite kapasiteleri ve bölgeler arası teknolojik ilişkiselliklerinin mekânsal etkilerini tahmin ederek mekânsal etkiler – teknolojik kompleksite çerçevesinde akıllı uzmanlaşma stratejisi geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bölgesel bilgi çeşitliliğin bölgelere daha fazla direnç sağlayacağına ve bu nedenle daha fazla bilgi çeşitliliğin daha fazla büyümeye neden olacağını Türkiye bölgelerinde test eden bu çalışma önemli sonuçlar ortaya koymaktadır. (i) Türkiye'de bölgeler arası eşitsizlikler batıda yer alan bölgeler arasında azalma eğilimindedir. Ancak yine de Türkiye'de bölgeler arası eşitsizlik yüksektir. (ii) Patent başvurusu Türkiye'nin sanayi üretimine sahip bölgelerinden Anadolu'da yer alan bölgelere yayılmaktadır. Patent üretim çeşitliliği artmaktadır. (iii) Bölgesel Bilgi Kompleksitesi artmakta ve Teknolojik ilişkisellik ağı yoğunlaşmaktadır. Mekânsal tahmin modelleri bölgeler arasında gelir yakınsamasını işaret etmektedir ve mekânsal modeller bölgelerde oluşan büyümenin komşu bölgelere pozitif yansıdığını ortaya koymuştur. Mekânsal etkiler – teknolojik kompleksite çerçevesinde akıllı uzmanlaşma stratejisi oluşturulmuştur.