Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NECİP BUĞRA ALTINSOY
Danışman: SEDAT YANTURALI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Tükenmişlik; insanlarla yüz yüze çalışmak zorunda olan bireylerin, meslekleri nedeniyle duygusal ve fiziksel olarak tükenmiş hissetmeleri, yeterlilik ve kişisel başarı duygularında azalma, hizmet verdikleri kişilere karşı duyarsızlaşmaları olarak ortaya çıkan bir sendromdur. Literatürde sağlık çalışanlarında tükenmişlik düzeylerini inceleyen birçok çalışma mevcut olsa da özellikle ülkemizde acil tıp asistan hekimlerinde tükenmişlik sendromunun değerlendirilmesine yönelik az sayıda çalışma mevcuttur. Bizim bildiğimiz kadarı ile bu çalışmalar genellikle tek bir merkezdeki bireyler üzerinde yapılmış ve merkezleri karşılaştıran çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma ile İzmir İli içerisinde farklı merkezlerde eğitim almakta olan acil tıp asistan hekimlerinin tükenmişlik düzeylerinin ve tükenmişlik düzeylerine etki eden faktörlerin saptanması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: İzmir İlinde acil tıpta uzmanlık eğitimi vermekte olan 5 merkezde (Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi) görev yapmakta olan acil tıp asistan hekimleri çalışmaya dahil edildi. Asistan hekimlerin isimlerine ilgili hastanelerin dekanlıklarından, başhekimliklerinden ve İzmir İl Sağlık Müdürlüğü'nden alınan izinler neticesinde ulaşıldı. Hekimlerle çalıştıkları hastanelerin eğitim günlerinde yüzyüze görüşüldü. Veri toplama formu 3 ana bölümden oluşmakta idi. Birinci bölümde katılımcıların sosyo-demografik, mesleki ve akademik özelliklerine yönelik 36 soruluk anket vardı. İkinici bölümder ise 9'u Duygusal Tükenmişlik (DT), 8'i Kişisel Başarı (KB) ve 5'i ise Duyarsızlaşmayı (DYS) ölçen 22 soruluk Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) anketi bulunuyordu. Ayrıca üçüncü bölümde çalıştıkları acil servise ait ait hasta sayısı, çalışan sayısı ve benzeri sorular bulunan Kurumsal Veri Formu vardı. Veriler SPSS 22.0 programı ile analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya 184 acil tıp asistan hekiminin 152'si (%83) katıldı. Çalışmaya katılan hekimlerin 53'ü (%34,9) kadın, 99'u (%65,1) erkekti. Yaşları 23 ila 46 arası değişmekte olup ortalaması 28.74 (±3,72) idi. 60 hekimin (%39,5) evli, 31'inin (%20,4) çocuk sahibi olduğu görüldü. 76 (%50) kişi sigara, 112 (%74) kişi alkol, 22 (%15) kişi keyif verici madde kullanıcısı idi. Hekimlerin MTÖ-DT puanı 23,17 (±6,68), MTÖ-DYS puanı 11,11 (±3,97), MTÖ-KB puanı 19 (±5,00) bulundu. Bu yüksek tükenmişlik düzeyleri ile en çok ilişkili olan sosyo-demografik ve mesleki faktörler sırasıyla; nöbetler nedeniyle gündelik yaşamda meydana gelen aksamalar, sözel veya fiziksel şiddet maruziyeti, kadın cinsiyet, mobbing maruziyeti, hastane işleyişi ile ilgili sorunlar, üstlerle olan sorunlar, tıbbi araştırma imkanlarının yetersizliği, nöbet sırasında mola ve beslenmeye vakit bulamamak, aşırı çalışma saatleri, bekar olmak, çocuk sahibi olmamak, 30 yaşın altında olmak ve acil tıp asistanlığının ilk yılında olmak olarak saptandı. İzmir ilinde acil tıpta uzmanlık eğitimi veren merkezlere ait veriler ile asistanların tükenmişlik düzeylerini karşılaştırdığımızda; akademik ünvanlı uzman sayısının daha fazla olduğu merkezlerde görev yapmakta olan asistan hekimlerin tükenmişlik düzeylerinin daha yüksek olduğunu saptadık. m2ye düşen asistan hekim, hemşire ve personel sayısının daha fazla olduğu merkezlerde ise asistan hekimlerin tükenmişlik düzeyleri daha düşük idi. Beklenilenin aksine hasta sayısı ve hasta sayısıyla ilişkili bazı faktörler (m2, sedye, asistan hekim ve personel başına düşen hasta sayısı) daha düşük tükenmişlik düzeyleri ile ilişkiliydi. Sonuç: Bu çalışmanın sonucunda İzmir ili acil tıp asistan hekimlerinin tükenmişlik düzeylerinin oldukça yüksek olduğu saptandı. Bu durumun ortaya çıkmasında sosyo-demografik ve mesleki faktörlerin yanı sıra acil servislere ait yerel faktörlerin de önemli ölçüde rol oynadığı tespit edildi. Yapılan tespitler doğrultusunda asistan hekimlerin çalışma şartlarının iyileştirilmesi, çalışma güvenliklerinin sağlanması, üstleriyle olan ilişkilerin düzeltilmesi ve acil servislerin eksiklerinin giderilmesi acil tıp asistan hekimlerinin tükenmişlik düzeylerinin azalmasında önemli ölçüde katkı sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: tükenmişlik sendromu, acil tıp, duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarı