Tıp öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algısı: Klinik öncesi ve klinik dönemin karşılaştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Avrupa Birliği (Disiplinlerarası) Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVTAP AYDIN
Danışman: ESİN ERGÖNÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toplumsal cinsiyet, biyolojik cinsiyetten farklı olarak, bireylere sosyal, kültürel, psikolojik, ekonomik ve siyasi bağlamlarda tanımlanan rollerin ve beklentilerin cinsiyet nedeniyle değişiklik göstermesini ifade etmektedir. Bu yönüyle toplumsal cinsiyet, birçok politikayı aynı anda ilgilendiren çok boyutlu kavramdır. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlandığı bir Avrupa yaratmak Avrupa Birliği'nin (AB) gündeminde yer alan önemli bir hedeftir. AB'nin toplumsal cinsiyet eşitliği politikası yıllar içerisinde aşamalı olarak tesis edilmiştir. AB'de toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasına yönelik ilk adımlar Avrupa iç pazarı ve ekonomik öncelikler düşünülerek atılsa da günümüzde sosyal ve kültürel boyutların eklenmesiyle daha kapsamlı bir hal almıştır. Türkiye, AB üyeliğine aday bir ülke olarak, AB'nin toplumsal cinsiyet eşitliği ile ilgili mevzuatının, politika ve uygulamalarının etkisi altındadır. Tez, Avrupa Birliği ve Türkiye gündemlerinde önemli bir yer tutan ve Türkiye ile AB ilişkileri açısından da önem taşıyan toplumsal cinsiyet eşitliği konusunu inceleyip ve tıp fakültesi öğrencilerinin bu konuyla ilgili algılarını, diğer bir ifadeyle tıbbi algıyı analiz etmeyi amaçlamaktadır. Toplumsal cinsiyet konusundaki tıbbı algıyı anlamak ve hekimlerin toplumsal cinsiyete duyarlı bir algıya sahip olmalarını sağlamak, birey ve toplum sağlığı açısından ve uygulanan politikaların başarısı açısından önemlidir. Bu doğrultuda tez, hekim adaylarını kapsayan ve nicel veri toplama yöntemine dayalı bir alan araştırması içermektedir. Tezin yöntemi, literatür taramasını ve alan araştırmasını içermesi itibarı ile özgündür. Tez, çok disiplinli ve disiplinler arası bir yaklaşımla Avrupa çalışmaları, toplumsal cinsiyet eşitliği ve halk sağlığı alanlarını biraraya getirmesi açısından önemlidir. Toplumsal cinsiyet algısı (TCA), insanların cinsiyetlerine göre neleri yapıp neleri yapamayacağına dair öngörülerde bulunmalarını ifade etmektedir. Tezin alan araştırması kapsamında tıp fakültesi birinci (klinik öncesi) ve son sınıf (klinik) öğrencilerinin TCA'ları, TCA Ölçeği aracılığıyla belirlenerek ve bu iki grubu karşılaştırılmıştır. Çalışmaya 2021-22 eğitim yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki toplam 435 birinci ve altıncı sınıf öğrencisi katılmıştır (ulaşma oranı %60.6). Araştırmada tüm öğrencilerin yüksek TCA puan ortalamalarının 107.31±14.11 (min. 28-max. 125) olduğu görülmüştür. Birinci ve altıncı sınıf öğrencilerinin TCA puanları benzer olup istatistiksel olarak fark bulunmamıştır (MW-U testi, p0.05). Cinsiyet açısından TCA arasında fark olduğu ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. (MW-U testi, p>0.05). Kız öğrencilerin daha pozitif TCA'na sahip oldukları sonucu literatürle uyumlu bulunmuştur. Üniversite öğrencileri ile yapılan benzer araştırmalarda öğrencilerin genel olarak eşitlikçi bir yaklaşıma sahip oldukları görülmüştür. AB müktesebatı, toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda ülkelerin somut adımlar atmasını ve bu adımların detaylı önerilerini içermektedir. Ülkemizde de toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarının geliştirilmesinde bu adımların dikkate alınması önemlidir. Bu adımlardan biri toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda eğitim ve farkındalık yaratmaktır. Yükseköğrenimde toplumsal cinsiyet eşitliğiyle ilgili eğitim etkinlikleri planlanmalı ve hangi alanlara öncelik verileceği ihtiyaçlar doğrultusunda belirlenmelidir. Tıp fakültesi öğrencileri arasında toplumsal cinsiyet algı düzeylerinde anlamlı farklar olduğundan, eğitim etkinliklerinde dezavantajlı olan alanlara odaklanılmalı ve erkek öğrencilere empati yapma imkânı sunulmalıdır. Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği, Türkiye, Toplumsal Cinsiyet, Cinsiyet Algısı, Tıp Öğrencileri