Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR EFENDİ BARAN
Danışman: İLHAN ÖZTOP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gündüz tedavi merkezinde kemoterapi tedavisi alan kolorektal kanser tanılı 85 hasta değerlendirmeye alınarak bu hastaların yakınları olan toplam 336 kişiye anket uygulandı. Anket toplam 47 sorudan oluşmaktaydı. Anketin ilk bölümünde sosyodemografik özelliklere ilişkin sorular, ikinci bölümünde ise kanserden korunma ve taramaya yönelik tutum ve davranışları değerlendiren sorular (beslenme durumu, düzenli fizik aktivite, aspirin kullanımı, vitamin ve mineral hapı kullanımı, gaitada gizli kan testi, kolonoskopi vb.) bulunmaktaydı. Bu konu başlıkları ile ilgili olarak önce kanserden korunma ve taramaya yönelik mevcut tutum ve davranışları soruldu, ikinci basamakta da yakını kanser tanısı aldıktan sonraki tutum ve davranışlarında değişiklik olup olmadığı, olduysa da hangi yönde olduğu soruldu.Anket sonucu elde edilen verileri istatistiksel olarak karşılaştırmak için hastalar ve hasta yakınları özelliklerine göre gruplara ayrıldı.Ankete katılan 336 hasta yakınının %50,6'i erkek, %49,4'sı kadın, yaş ortancası 44, vücut kitle indeksi (VKI) ortancası 25,6 idi. Ankete katılanların tamamının hastalarının hastalığını tanı konulduğu sırada öğrendikleri, yakınlık derecesi bakımından en sık oranda hastanın oğlu (%25,3) olduğu, eğitim durumu bakımından %31,5'nin lise mezunu olduğu ve %57,1'nin ekonomik yönden idare ediyorum şeklinde ifade ettiği görüldü. Yaşadıkları yer bakımından değerlendirildiğinde %97'sinin Ege Bölgesi'nde yaşadığı, %52,7'sinin hiç sigara içmediği, %36,3'ünün alkol kullandığı, %77,4'ünün düzenli egzersiz yapmadığı, %58,6'sının orta düzeyde hareketli olduğu, %3,6'sının GGK testi yaptırdığı, %6,8'inin de kolonoskopi yaptırdığı görüldü.Hasta yakınlarına hastaları kanser tanısı aldıktan sonra alışkanlıklarındaki değişiklikler sorulduğunda %73,6'sının sigara alışkanlığında değişiklik yapmadığı, %92'sinin egzersiz alışkanlığında değişiklik yapmadığı, sadece 1 kişinin (%0,3) aspirin kullanmaya başladığı, 4 kişinin (%1,2) ise vitamin + mineral hapı kullanmaya başladığı, %1,5'inin GGK testi yaptırdığı, %2,7'sinin kolonoskopi yaptırdığı, %18,2'sinin beslenme alışkanlığında değişiklik yaptığı, %6,2'sinin alkol tüketimini değişitirdiği görüldü.İleri evredeki hastaların yakınlarının sigarayı daha yüksek oranda bıraktığı (p=0,028), daha yüksek oranda egzersiz yapmaya başladığı veya egzersizi artırdığı (p=0,012), daha yüksek oranda beslenme değişikliği yaptığı görüldü (p=0,008).Hasta yakınlarının yakınlık derecesine göre yapılan değerlendirmede hastalığı öğrendikten sonra hastaların eşlerinin daha yüksek oranda beslenme değişikliği yaptığı görüldü (p=0,000).Ankete katılanların cinslerine göre yapılan değerlendirmede erkeklerin kadınlara göre daha yüksek oranda sigara içtiği (p=0,000) ve alkol tükettiği görüldü (p=0,000), erkeklerin daha yüksek oranda sigarayı bıraktığı (p=0,000) saptandı.Ankete katılanların yaş gruplarına göre yapılan değerlendirmede 50 yaşın altındakilerin daha yüksek oranda sigara içtiği, 50 yaşın üstündekilerin ise daha yüksek oranda sigarayı bıraktığı gözlendi (p=0,012).Hasta yakınlarının VKİ ile yapılan karşılaştırmalarda düzenli egzersiz alışkanlığı olmayanların VKI'nin daha yüksek olduğu (p=0,002). VKI'i yüksek olanların hastalığı öğrendikten sonra daha yüksek oranda beslenme değişikliği yaptığı görüldü (p=0,015).Ankete katılanların ekonomik durumlarına göre yapılan analizlerde ekonomik durumu iyi olanların daha yüksek oranda düzenli egzersiz yaptığı (p=0,002) ve GGK testi yaptırdığı görüldü (p=0,029).Hasta yakınlarının eğitim durumları ile yapılan karşılaştırmalarda eğitim düzeyi arttıkça, alkol tüketimi (p=0,000) ve düzenli egzersiz yapma oranının arttığı (p=0,01), daha yüksek oranda kanserden korunma amacıyla vitamin + mineral hapı kullandığı (p=0,003), hastalığı öğrendikten sonra daha yüksek oranda kolonoskopi yaptırdığı (p=0,027) görüldü. Eğitim düzeyi düşük olanların ise günlük yaşamda kendini daha yüksek oranda az hareketli olarak ifade ettiği görüldü (p=0,003).Ailesinde başka kolorektal kanser tanısı olan hasta yakınlarının hastalığı öğrendikten sonra diğerlerine göre daha yüksek oranda kolonoskopi yaptırdığı saptandı (p=0,037).Sonuç olarak, ankete katılanların bazal değerlendirmesinde yüksek oranda sigara içtiği, yüksek oranda düzenli egzersiz yapmadığı ve yüksek oranda alkol aldığı gözlendi. Yakını kanser tanısı aldıktan sonra ise çoğunluğun sigara içme alışkanlığında ve egzersiz alışkanlığında değişiklik yapmadığı görüldü. Sadece yakını ileri evre hastalığa sahip olanların sigarayı bırakma oranın yüksek olduğu gözlendi. Ayrıca bu kişilerde egzersizi arttırma veya egzersize başlama ve beslenme değişikliği yapma oranlarının da yüksek olduğu görüldü. Eğitim düzeyi yüksek olanların ise hastalığı öğrendikten sonra daha fazla oranda kolonoskopi yaptırdıkları gözlendi.