Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekstil Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURHAN ONAR
Danışman: AYŞE MERİH SARIIŞIK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:IV ÖZET Tekstil terbiye işlemlerinin çevre yükünün gittikçe kritik bir unsur olduğu günümüzde, ağır çevre yükü taşıyan sert kimyasallar yerine alternatif yumuşak kimyasallar ve biyo-işlemlere verilen önem gittikçe artmaktadır. Özellikle pahalı ve moda ürünler olan yünlü ve ipekli mamullerde, doğal özellikleri korunurken çevresel açıdan sorun yaratmayacak kimyasallar arayışı devam etmektedir. Bu çalışmada ham yünlü ve ipekli kumaşların ön terbiye ve bitim işlemlerinde farklı sınıflardan proteaz enzimlerinin kullanım olanakları araştırılmıştır. Bu amaçla Perizym AFW, Alcalase 2.5L, Savinase 16L ve Papain gibi ticari enzim preperasyonları yanında Pronaz, Proteinaz Bacillus, Proteinaz Bacterial, a-kimotripsin ve tripsin olmak üzere saf proteaz enzimleri ile denemeler gerçekleştirilmiştir. Ham yünlü ve ipekli kumaşların proteazlarla ön işleminin ardından asit, metal- kompleks, reaktif boyarmaddeler olmak üzere farklı sınıftan boyarmaddeler ile boyamalar gerçekleştirilmiştir. Enzimatik ön işlemlerin farklı sınıftan boyarmaddelerin boyarmadde alımı üzerine etkisi değerlendirilmiştir. İpekli örneklerde boyama sonuçlan marsilya sabunu ile yapılan ön işlem sonrasında elde edilen değerler ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca enzimatik ön işlem sonrasında bir hidrofil biyopolimer olan kitosanla ard işlemin yünlü örneklerin boyarmadde alım özelliklerine etkisi değerlendirilmiştir. Yünlü mamullerin keçeleşme ve çekme özelliklerine tek başına enzimatik, oksidatif ve katma işlemleri ve bunların çeşitli kombinasyonlarının etkisi incelenmiştir. Bu amaçla oksidatif madde olarak hidrojen peroksit ve sodyum hipoklorit; aditif madde olarak ise poliüretan, polisiloksan ve silikon esaslı maddeler ile kitosan kullanılmıştır. En iyi çekmezlik değerlerini sağlayan yöntemin tespitine çalışılmıştır.V Yün terbiyesindeki atıkların yüksek AOX-yükü ve çevreye zararları nedeniyle günümüzde yün terbiyesinde çevre dostu kimyasalların ve ılımlı kimyasal işlemlerin arayışı sürmektedir. Bu çalışmada, konvensiyonel işlemlere alternatif olarak çevre dostu enzimler ve biyopolimer kitosanm kullanımıyla tüm yün terbiyesinin çevre dostu olması ve AOX içermeyen alternatif işlemlerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Anahtar sözcükler : Proteaz, yün, ipek, kitosan, absorbe edilebilir organik halojen (AOX), keçeleşmezlik, boyanabilirlik.