Bağlama yapım teknolojilerinin kültürel çözümlemesi: İzmir'deki bağlama yapımcıları örnek olayı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAVUZ CAN TURHAN
Danışman: Ali Cenk Gedik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cumhuriyet döneminden itibaren bağlama millî bir sembol olarak görülmüş ve standartlaştırılmaya çalışılmıştır. Ancak standartlaştırma çabalarının etkilerine rağmen bağlamanın günümüzde oldukça çeşitlilik gösterdiğini gözlemliyoruz. Problemimiz, bağlamanın yapım teknolojilerini ve standartlaşma olgusunu teknoloji ve maddi kültür çalışmaları ile anlamaya çalışmaktır. Amacımız İzmir'deki bağlama yapımcıları üzerinden bu olguyu anlamaya çalışmaktır. Çalışmada üç farklı bağlama yapım atölyesinde bağlama üretim süreci gözlemlenmiştir. Ayrıca bağlama yapımcıları için parça tedarik eden üç farklı atölye ile de gözlem ve görüşmeler yapılmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde teorik olarak faydalandığımız literatür olan maddi kültür çalışmalarına ve teknoloji antropolojisinin gelişimine değiniyorum. Ardından standartlaşmanın gelişiminden müzikte standartlaşmaya ve oradan da çalgılardaki standartlaşma süreçlerine dair örnekler sunuyorum. Birinci bölümün sonunda standartlaşma kavramını maddi dünyada ve maddi süreçlerde ele alabileceğim bir kavram olan "teknik seçimler" (technical choices) yaklaşımından bahsediyorum. Bağlamada gördüğümüz atölyeler arasındaki farklılık ve Cumhuriyet'in ilanından sonraki dönemde bağlama için üretilen standartların tercih edilip edilmemesini "teknik seçimler" yaklaşımı için uygun bir ortam olarak görüyorum. Çalışmanın ikinci bölümünü bağlamayı tanıtarak başlıyorum. Ardından Cumhuriyet döneminde halk müziğinin icat edilmesi ve bağlamanın radyoda toplu icra edildiği Yurttan Sesler oluşumuna değiniyorum. Yurttan Seslerin kurulmasından sonraki dönemde oluşturulan bağlama "ailesi", bağlamanın form, perde ve terminoloji standartlarını paylaşıyorum. Daha sonra ise bu standartların etkilerini literatür üzerinden izini sürüyorum. Bu bölümün diğer kısmında ise bağlama yapımcılığına dair bilgileri literatür üzerinden derleyip paylaşıyorum. Üçüncü bölümde ise İzmir'de yaptığım gözlem ve görüşmeleri paylaşıyorum. Bu bölümde üretim sürecinde bağlama yapımcılarının uyduğu normları ve özgürlük alanlarını gösteriyorum. Sonuç bölümünde bağlamanın standartlaşma sürecini genel olarak değerlendiriyorum. Daha sonra alandan elde ettiğim bilgileri teorik olarak yorumluyorum ve gelecekte yapılması gereken çalışmalardan bahsediyorum.