İsfahan’daki İlhanlı Türbelerinde Süsleme

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İslam Tarihi ve Sanatları Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Marzie PARVARESH RIZI

Danışman: Seyfullah Palalı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İran tarihinde özel yere sahip olan İsfahan, her şeyden önce kültür ve sanat merkezi oluşuyla dikkat çeker. Gezginlerin güzelliklerinden coşkuyla söz ettiği pek çok cami, saray, köprü, medrese, kervansaray ve türbe ile bilinmektedir. İsfahan şehri, farklı sanat dallarında öne çıkarak, mimarlık sanatına da önemli katkılarda bulunmuştur. Büyük Selçuklu döneminde sanat ve kültür merkezi olarak önem kazanan İsfahan, İlhanlı döneminde de bu özelliğini sürdürmüştür. İslam doktrindeki yasaklayıcı birtakım rivayetlere rağmen, türbe mimarîsi İran'da ve özellikle İsfahan'da çok gelişmiştir. Sürekli faaliyet içinde olan ve ziyaret edilerek toplumsal hayatın bir parçası haline gelen bu yapılar, halk tarafından sevilmiş ve onlar için bir toplanma, ibadet ve dinî inançları ve adetleri yerine getirime mekânları olmuştur. İsfahan yöresinde gerçekleştirdiğimiz çalışmamızın temelini İlhanlılardan kalma mezar yapılarındaki süslemelerin incelenmesi oluşturmaktadır. Çalışmamızda, esas itibariyle İsfahan'daki İlhanlı türbe yapılarının süsleme özellikleri ile kompozisyon ve uygulama teknikleri açısından incelenmiş ve yapılar kısaca tanıtılmıştır. Anahtar Kelimeler: İlhanlı Sanatı, İlhanlı Türbeleri, Mimarî Süsleme, İran İslam Mimarîsi, İsfahan.