Bir Kuşak Bir Yol Projesi ve Türkiye'nin dış ticaretine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERDEM ATEŞ
Danışman: AYŞE DİLEK SEYMEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İpek Yolu, ismini üzerinde taşınan en değerli ürün olan İpek'ten alan ve Çin ile Avrupa arasında kara ve deniz güzergahlarından oluşan bir ticaret rotasıdır. İpek Yolu sadece bir ticaret rotası olmanın dışında kültürlerin, dillerin, dinlerin, fikirlerin, teknolojilerin ve hatta çeşitli hastalıkların taşındığı bir güzergahtır. Yola ilişkin ilk tarihsel kaynak M.Ö 138'e tarihlenmekle beraber, ortaya çıkışı M.Ö 2.yy'a kadar gitmektedir. İpek Yolu, uzun yıllar Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlamış fakat coğrafi keşifler sonucunda eski önemini 15. yy.'dan itibaren yitirmiştir. Bir Kuşak Bir Yol (OBOR) girişimi, Çin'in önderliğini yaptığı, İpek Yolu'nun yeniden canlandırılması fikri olarak tanımlanabilir. Çin, 1978 yılında Deng Xiaoping önderliğinde "Reform ve Açılma" politikası ile dünyaya kapılarını açmıştır. Bunun sonucunda Çin ekonomisi yüksek büyüme hızlarını yakalamıştır. 2012'de Çin Devlet Başkanı olan Şi Jinping, Çin'in geleneksel "pasif" dış politikasını ortadan kaldırmıştır. OBOR girişimi aslında Çin'in benimsediği daha aktif dış politikanın ekonomi alanındaki yansımalarından biridir. OBOR girişimi, üye ülkelerin alt ve üst yapı kalitelerini artırarak ticaret maliyetlerini azaltmayı ve bu şekilde üye ülkeler arasındaki ticaret hacmini artırmayı amaçlamaktadır. Türkiye, girişimin Orta Koridor adı verilen güzergahında yer almaktadır. Türkiye 2015 yılında Çin ile imzaladığı protokol ile OBOR girişimine dahil olduğunu ilan etmiştir. Bu çalışmada; yeni ekonomik coğrafya modeli kapsamında OBOR girişiminin Türkiye'nin dış ticaretine etkileri, 2013-2021 dönemi için analiz edilmiştir. Çalışmada iki farklı analiz yöntemi kullanılmıştır. İlk olarak 117 ülke için uluslararası ticaret analizlerinde sıkça kullanılan çekim modeli analizi gerçekleştirilmiştir. İkinci olarak ise, 117 ülke için Türkiye ile Bilateral Ticaret Yoğunlaşma Endeksi hesaplanmış ve 73 ülke ile Türkiye'nin ticaret yoğunlaşması olduğu belirlenmiştir. Sonrasında yoğunlaşma tespit edilen 73 ülke için 2013-2021 dönemi için SITC Rev 3. 3digit olarak ürün bazlı veriler toplulaştırılmıştır. Bu 73 ülke için çeşitli ticaret endeksleri (Dış Ticaretin Yıllık Bütünleşik Büyüme Hızı (CAGR), Bilateral Yoğunlaşma, Sektörel Bilateral Ticaret Yoğunlaşma ve Grubel-Lloyd Endeksleri) ile ürün bazlı analiz gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Türkiye'nin OBOR'a ülkeleri özelinde ihracat ve ithalatını artırıcı etki yapması fakat bu etkinin ihracattan çok ithalat artışına neden olması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: OBOR, BRI, Yeni Ekonomik Coğrafya, Çekim Modeli, Endüstri İçi Ticaret.