Keap-1/Nrf2 Yolağının Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanserindeki Rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Onkoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SENA ÖKMEN
Eş Danışman: SAFİYE AKTAŞ
Danışman: Gökçen Ömeroğlu Şimşek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akciğer kanseri, yılda ortalama 1,6 milyon ölümle dünya çapında kansere bağlı ölümlerin en yaygın nedenidir. Küçük hücreli dışı akciğer kanseri, tüm akciğer kanseri vakalarının %85'ini oluşturur. Küçük hücreli dışı akciğer kanserinin en yaygın alt tipleri adenokarsinom ve skuamöz hücreli karsinomdur. Akciğerler sürekli olarak lipitlere, proteinlere, oksidatif strese neden olan kimyasallara ve kanserojenlere maruz kalır. Buna karşılık, akciğer hücreleri kendilerini bu hasara karşı korumak için sitoprotektif mekanizmalara girerler. Akciğer hücrelerinde, Kelch benzeri ECH bağlayıcı protein 1 (Keap1)-nükleer faktör eritroid-2 ile ilişkili faktör-2 (Nrf2) yolu, oksidatif stresle başa çıkmada esastır. Çevresel veya dahili hasara yanıt olarak, Keap1-Nrf2 yolu, hücreleri oksidatif strese karşı koruyan ve hücre hayatta kalmasını destekleyen birçok sitoprotektif/savunma proteininin ekspresyonunu arttırır. Akciğer kanseri örneklerinde Keap1/Nrf2 yolu mutasyonlarının tümör ilerlemesi, kemoterapötik ilaçlara direnç ve kötü prognoz ile bu örneklerde yüksek Nrf2 ve Keap1 ekspresyonu ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Tez çalışmamızda Dokuz Eylül Üniversitesi Temel Onkoloji Anabilim Dalı arşivinde bulunan KHDAK patolojik tanısı almış doku örnekleri kullanılmış; Keap1/Nrf2 yolağının gen ve protein ifadeleri, adenokarsinomlu ve skuamöz hücreli karsinomalı 48 hastanın dokularında kantitatif eşzamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ve immünohistokimyasal (IHK) boyama yöntemleri ile değerlendirildi ve elde edilen verilerin istatistiksel analizi yapıldı. Gerçekleştirilen Q-PCR sonuçlarına göre adenokarsinom hastalarında yüksek KEAP1 gen ekspresyonu gözlenirken, skuamöz hücreli karsinom hastalarında KEAP1 gen ekspresyonu daha düşük bulundu. Her iki hasta tipinde yüksek NRF2 gen ekspresyonu gözlenmiştir. NRF2 gen ekspresyonu yüksek evreli akciğer kanseri hastalarında daha yüksek bulundu. KEAP1 ve NRF2 gen ekspresyon seviyeleri ile hasta sağ kalımı arasında anlamlı bir ilişki gözlenmedi. IHK sonuçlarında, yüksek Nrf2 protein ekspresyonu olan hastaların genel ve olaysız sağ kalımı anlamlı derecede düşük bulunmuştur. Aynı hastalarda Keap1 ekspresyonu ile hasta sağ kalımı arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı.