Türk Dili ve Edebiyatı Öğretiminde Öyküleyici Anlatım: Evliya Çelebi Seyahatnâmesi Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELTEM ARABOĞA
Danışman: İlyas Yazar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmamızda Türk Dili ve Edebiyatı Öğretiminde öyküleyici anlatım ve bu anlatım türü açısından Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'nin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda çalışmamızda nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Öncelikle ilgili literatür taranarak öyküleyici anlatım tarzı incelenmiş, bu anlatım tarzının ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı öğretim programındaki yeri ve önemi değerlendirilmiştir. Ardından öyküleyici anlatım tarzını yansıtan edebî metin türü olarak seyahatnâmeler ele alınmış, Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'nin bu bağlamdaki önemi ortaya konulmuştur. Eserin 17. yüzyıl edebî ürünü olması göz önünde bulundurularak sözü geçen dönem siyasî ve edebî gelişmeler bakımından incelenmiştir. Evliya Çelebi ve Seyahatnâmesi hakkında genel anlamda bir değerlendirme yapıldıktan sonra araştırmamızın amacı doğrultusunda eserin içerik ve biçimle ilgili kurgusu üzerinde durulmuştur. Son olarak eserde öyküleyici anlatım tarzını geçmişten günümüze yansıtan nesir türleri örneklerle sunulmuştur. Alanyazın kapsamında araştırmamızın amacı gereği öyküleyici anlatım, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programında öyküleyici anlatım ve Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'nde öyküleyici anlatım incelendikten sonra bulgular bölümünde Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'nin öyküleyici anlatım açısından Türk Dili ve Edebiyatı dersinde kullanılabilirliği kanıtlanmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak mezkûr eserin geçmişten günümüze Türk dilini ve edebiyatını temsil ettiği, öyküleyici anlatım tarzını yansıtan pek çok nesir türünü içerdiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programındaki öyküleyici anlatımın Evliya Çelebi Seyahatnâmesi örnekleminde eski Türk edebiyatı nesir türleriyle somut bir açıdan ele alınması çalışmayı özgün kılacak, öyküleyici anlatım türünün işlenişinde eğitimciler ve öğrenciler için kapsamlı bir çerçeve sunacaktır.