18. yüzyıl klasik Türk şiirinin estetik çözümlemesi ve yapılandırmacı eğitim sürecinde kullanımı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ORHAN KAPLAN
Danışman: İLYAS YAZAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"XVIII. Yüzyıl Klâsik Türk Şirinin Estetik Çözümlemesi ve Yapılandırmacı Eğitim Sürecinde Kullanımı" konulu doktora alan araştırmamız altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde estetik, şiir dili, şiir dilinin özelliklerini ortaya çıkarmada metin merkezli yöntemlerin işlevi, stilistik (üslûpbilim) ve estetik çözümleme hakkında genel bilgiler verilmektedir. İkinci bölümde, ilgili yayın ve araştırmalar; üçüncü bölümde şairlerin ve şiirlerin nasıl tespit edildiği açıklanmaktadır. Dördüncü bölümde XVIII. yüzyıla ait klâsik Türk şiirinden seçilmiş örneklem gazellerin anlatım ve anlam düzlemleri üzerinde durulmaktadır. Anlatım düzlemini oluşturan vezin, duygu ve heyecan ifadesi olarak seslenmeler, istifhâm, söz tekrarları, redif, iştikâk, konuşma dilinden yararlanma, deyimler ve atasözleri, tamlamalar ve birleşik yapılar, stilistik açıdan yüklem öncelemeleri; anlam düzleminde ise eş anlamlı, yakın anlamlı kelimeler, benzetmeli anlam (teşbih/istiare), tezat, mübalağa, hüsn-i ta'lîl, tevriye, kinâye, telmih, tenâsüp başlıkları altında örneklem gazellerin incelenmesi yer almaktadır. Her başlık altında XVIII. yüzyıl klâsik Türk şiirinin genel anlamda hangi estetik değerler sistemine sahip olduğu, şiir dilini biçimlendirmede şairlerin izledikleri yollar, yapıyla anlam arasındaki ilişki ve genel itibariyle bu şiiri güzel yapan unsurlar sorgulanmaktadır. Beşinci bölümde edebiyat eğitimi ve yapılandırmacı eğitim üzerinde durulmuş, XVIII. yüzyıl klâsik Türk şiirinin anlatım ve anlam düzleminde sahip olduğu estetik değerlerin eğitim süreciyle ilişkisi tartışılmıştır. Daha sonra altıncı bölümde bu çalışmadan çıkan sonuç ve konuyla ilgili öneriler açıklanmıştır. Anahtar Kelimeler: XVIII. yüzyıl, klâsik Türk şiiri, estetik, stilistik.