Güney Sibirya Bölgesi Yazıtlarında Değerler Eğitimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mert Ünal
Danışman: Erhan Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Güney Sibirya bölgesi, içerisinde Dağlık Altay ve Yenisey yazıtlarını barındıran eski Türkler ve onların anne, baba, kardeş, eş ve çocuk gibi kimselerle vatan toprağına ve hayata bakış açısıyla ilgili veriler sunması bakımından önemli bir bölgedir. Büyük bir kısmı Rusya Federasyonu sınırları içerisinde kalan bu bölgedeki eski Türk yazıtları sayıca oldukça fazladır. Öğrencilere bilişsel ve psikomotor becerilerin kazandırılmasının yanı sıra evrensel ve millî değerlerin de kazandırılmasının ne kadar gerekli ve önemli olduğu açık bir şekilde ortadadır. Bu değerlerin öğrencilere ve bireylere kazandırılma sürecinde edebî ve tarihî belge niteliği taşıyan metinlerden yararlanılması geçmişten günümüze uygulanan bir yöntemdir. Bu tez çalışmasında Güney Sibirya bölgesinde bulunan Dağlık Altay ve Yenisey yazıtları değerler eğitimi bağlamında incelenmiştir. Araştırmanın amacı söz konusu yazıtlarda Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı (2018) tarafından belirlenen on kök değerin (adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik) izlerinin bulunup bulunmadığını tespit etmek ve bu yazıtların çağdaş değerler eğitimi sürecinde bir eğitim materyali olarak kullanılıp kullanılamayacağını değerlendirmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman analizi kullanılmış, verilerin toplanmasında ise fişleme yöntemi tercih edilmiştir. Bu doğrultuda Güney Sibirya bölgesi yazıtları taranmış ve yazıtların içerisinde geçen ifadeler on kök değer açısından sınıflandırılmıştır. Araştırma sonucunda yazıtlarda, söz konusu kök değerlerin hemen hemen tamamına dair çeşitli ifadelerin yer aldığı belirlenmiştir. Özellikle sevgi, saygı, vatanseverlik ve sorumluluk gibi değerlerin sıkça vurgulandığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, eski Türk toplumunun sahip olduğu ahlaki değerlerin, bugünün eğitim anlayışında da anlamlı bir yere sahip olabileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, yazıtların yalnızca tarihî belgeler olarak değil aynı zamanda çağdaş değerler eğitimi süreçlerinde kullanılabilecek kültürel ve eğitsel kaynaklar olarak değerlendirilmesi önerilmektedir. Çalışma, yazıtların eğitimdeki işlevsel yönünü ortaya çıkararak tarihî metinlerin pedagojik potansiyeline dikkat çekmektedir. Anahtar Kelimeler: Güney Sibirya, Dağlık Altay yazıtları, Yenisey yazıtları, değer, değerler eğitimi.