Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sinirbilimler Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİS KOYUNCUOĞLU
Danışman: KÖKSAL ALPTEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Şizofreni, psikosoyal işevselliği bozan ve yetiyitimine yol açan sanrı, varsanı ve dezorganize davranışların eşlik ettiği ruhsal bir bozukluktur. Düşünce bozukluğu şizofreninin temel belirtilerinden biridir. Düşüncelerin üretilme ve organize edilmesindeki bozuklukları içermektedir. Şizofrenide son yıllarda ilaç tedavisinin yanısıra klinik belirtilerin iyileştirilmesinde çeşitli psikoterapiler de uygulanmaktadır Metakognitif tedavi programı hastalarda var olan hatalı, çarpıtılmış düşüncelerin bilişsel alt yapısını değiştirmektedir. Tedavi programının amacı katılımcıların kendi zihinsel süreçlerinin farkında olmalarını sağlamaktır. Bu çalışmanın amacı, şizofreni hastalarında Metakognitif Eğitimin düşünce bozukluğu ve bilişsel bozulmaya etkisini araştırmaktır. Bu araştırmada Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Şizofreni ve Diğer Psikotik Bozukluklar Polikliniği'ne başvuran DSM-V ölçütlerine göre Şizofreni tanısı almış 61 hasta çalışmaya alındı. Çalışmayı kabul eden 21 hasta Metakognitif Eğitim Grubu'na (MKE) grubuna ve 40 hasta da kontrol grubuna dahil edildi. Şizofreni hastalarının hastalık belirtileri PANSS (Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği ölçeği) ile değerlendirildi. Hastaların depresyon düzeyi Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği, düşünce bozuklukları Yapısal Büşünce Bozukluğu ölçeği (YDB) öz bildirim ve gözlemci formu, Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçeği (DEZİKÖ), Gözlerden Zihin Okuma (RMET) testi uygulanarak ölçüldü. uygulandı. Hastaların bilişsel işlevleri Digit Span ve Kategori Akıcılık (KAS)testi kullanılarak değerlendirildi. Metakognitif Eğitim Programı 8 hafta boyunca, haftada 1 gün Dokuz Eylül Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalında hastalar ile yüz yüze oturumlar yapılarak uygulandı. Çalışmaya katılan kontrol grubuna MKE uygulanmadı. Kontrol ve deney grubuna başlangıçta ve 8 hafta sonunda bütün testler uygulandı. Çalışma arasında değerlendirme yapılmadı. Metakognitif Eğitim Programının yapısal düşünce bozukluğuna etkisi incelendiğinde; eğitim programı uygulanan grup ve kontrol grubunun ön test ve son test YDB puanları arasında istatistiksel anlamlılık gösteren bir fark bulunmadı Metakognitif Eğitim programının sosyal bilişe etkisi incelendiğinde; eğitim programı uygulanan grup ve kontrol grubunun DEZİKÖ ölçeği puanı ön testten son teste değişimleri arasında anlamlı bir fark bulundu, z = -2.317; p=.021. Terapi sonrası MKE programı uygulanan grubun DEZİKÖ puanlarının, kontrollerle karşılaştırıldığında belirgin olarak azaldığı bulundu. MKE programı uygulanan grup ve kontrol grubunun Calgary Depresyon Ölçeği ön test ve sontest puanları gruplar arası karşılaştırıldığında anlamlı bir farklılık bulundu, t(1,20) = 2.496, p =.021. Gruplar arası ön test ve son test puanları karşılaştırıldığında PANSS pozitif, PANSS negatif, PANSS psikopatoloji, PANSS toplam ve RMET puanları arasında istatistiksel anlamlı bir farklılık bulunmadı. Gruplar arasında nöropsikolojik testler (Digit Span, KAS) MKE etkisi ile ön test ve son test değişimlerinde anlamlı gruplar arası anlamlı farklılık saptanmadı.Bu araştırmada Metakognitif eğitim programının şizofreni hastalarında sosyal biliş becerilerini arttırmada etkili bir program olabileceği görüldü. Ayrıca MKE uygulanan şizofreni hastalarının depresyon şiddetinde azalma saptandı. Bu araştırmanın temel hipotezi olan Metakognitif Eğitim programının düşünce bozukluğu üzerine etkili olabileceği hipotezi doğrulanamadı. Belki daha çok sayıdaki ve daha uzun süreli çalışmalarda bu hipotez yeniden test edilebilir. MKE programı doğrudan hastaların klinik belirtilerinde düzelme sağlamamış olsa da hastalardaki sosyal biliş bozulmalarını iyileştirici bir etkide bulunmuş olabilir. MKE programının hastalarda iyileştirdiği sosyal biliş yeteneklerinin hastaların psikososyal yaşantılarına etkisi ayrıca araştırılmalıdır.