Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAHAR KUMDERE
Danışman: ERDAL ASLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın genel amacı, ortaöğretim 10. ve 11. sınıf tarih müfredatının niteliği hakkında öğretmen görüşlerini ortaya koyarak uygulanan yeni öğretim programının sınırlılıkları ve olumlu yönleri konusunda derinlemesine bilgi toplayarak program geliştiricilere yönelik geri dönüt sağlamaktır. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılında Türkiye'nin metropol şehirlerinden birinin il sınırlarında Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan 20 tarih öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Yenilenen Tarih Programı hakkında öğretmen görüşlerini ayrıntılı incelemek amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden açıklayıcı/tanımlayıcı durum çalışması yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırmaya katılacak çalışma grubunun belirlenmesinde daha çok nitel araştırmalarda kullanılan ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan maksimum çeşitlilik (cinsiyet, mesleki kıdem, müfredat hakkında eğitim alma, edebiyat ya da eğitim fakültesi mezunu olma vs.) örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler 5 lise türüne göre 17 ortaöğretim kurumunda görev yapan toplam 20 tarih öğretmeninden toplanmıştır. Araştırmada, tarih öğretmenlerinin 10. ve 11. Sınıf Tarih Programı hakkındaki görüşlerini derinlemesine incelemek için "yapılandırılmış görüşme formu" kullanılmıştır. Katılımcıların görüşleri doğrultusunda elde edilen verilerin analizinde betimsel ve içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bu araştırmanın öne çıkan sonuçlarından biri ortaöğretim kurumlarında 10. ve 11.sınıflarda tarih öğretiminde öğretmenlerin değerlendirmelerine göre sorunlar yaşanıyor olmasıdır. Öğretmenler konuların tarih dersinin amaçlarına uygunluğu, belirlenen kazanımları gerçekleştirme düzeyi, öğrencilerde tarih bilinci oluşturması ve tarih dersi kazanımlarının öğrencilere tarih bilimini sevdirecek bir içeriğe sahip olması konusunda olumsuz görüşler belirtmişlerdir. Tarih Dersi Öğretim Programda yer alan değerler, yetkinlikler ve temel becerilerin kazanımlarda ifade edilen tarih konuları ile bağlantısı hakkında öğretmenlerden olumlu ve olumsuz görüş belirtenlerin oranı aynı olmakla birlikte tarih öğretim programında yer alan tarihsel düşünme becerilerinin ve değerlerin kazanımlarla ilişkilendirilmemiş olması ve nasıl verileceğinin açıklanmaması programla ilgili önemli bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Araştırmaya katılan öğretmenler yenilenen programda önerilen yöntem ve teknikler konusunda büyük oranda olumlu görüşler belirtmiştir. Öğretmenler, öğrencinin derste aktif edilmesi, derslerde görsel kaynakların kullanılması, geleneksel yöntemlerin dışına çıkılması gerektiği konusunda önerilerde bulunmuşlardır. Yenilenen tarih öğretim programı ile araştırmaya katılan öğretmenlerin bu noktada görüşlerinin örtüştüğü görülmüştür. Yenilenen Tarih Öğretim Programında belirlenen ölçme değerlendirme yaklaşımı anlayışının işlevselliği konusunda araştırmaya katılan öğretmenlerin büyük oranda olumlu görüşler belirtmeleri ve bu konuda programdan ziyade meslektaşlarına yönelik eleştirileri dile getirmeleri oldukça dikkat çekici sonuçlardan biri olmuştur. Araştırmaya katılan öğretmenler 10. ve 11. sınıflarda etkili bir tarih öğretimine yönelik konuların kronolojik verilmesi ve sadeleştirilmesi, tarih bilmenin öneminin kavratılması, görsel materyallere yer verilmesi, Osmanlı tarihi konularının aynı yıl içinde okutulması, öğrenciyi merkeze alan farklı yöntem ve teknikler kullanılması, öğretmenlere hizmet içi eğitimler verilmesi, milli manevi değerlere yer verilmesi konusunda önerilerde bulunmuşlardır. Genel olarak öğretmenler yenilenen tarih öğretim programına yönelik konuların kronolojik verilmemesi, karmaşıklığı, yoğunluğu ve konuların ele alınmasında tekrarlara düşülmesi noktasında olumsuz görüşler belirtmişlerdir. Öğretim programı ile ilgili olarak yaptığımız bu çalışmada öğretmenler tarih eğitiminin etkili ve verimliliği konusunda öğreticinin rolü üzerinde durarak, tarih öğretimi, tarih öğretmeni yetiştirme süreci ve tarih öğretmenlerine yönelik hazırlanan hizmet içi eğitimlere yönelik önerilerde bulunmuşlardır. Öğretim programlarında yapılan değişikliklerin etkililiği ve verimliliğini artırabilmek için yenilenen programların uygulayıcılar tarafından ne kadar benimsendiğini, uygulandığını, uygulamadaki hata ve sorunların neler olduğunu, programın başarılı olup olmadığını anlamak için öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda elde edilecek veliler sayesinde programın uyulama alanından geri dönütler alınarak uygulanan programın aksayan yönleri tespit edilerek ileride uygulanacak yeni programlar için daha doğru adımlar atılır. Anahtar Kelimeler: Tarih, Tarih Eğitimi, 10. ve 11. sınıf Tarih Öğretim Programı, Tarih Öğretmeni.