Oyunculuk Sanatında Diderot'un Kurgu Üstünlüğü İlkesi Işığında David Mamet'in Practical Aesthetics (Pratik Estetik) Yöntemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı (Konservatuvar), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİRHAN YEŞİLYUVA
Danışman: SİBEL ERDENK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Oyunculuğun bir sanat disiplini haline evrildiği yirminci yüzyıl, Konstantin Stanislavski öncülüğünde disiplinlerarası çalışmalar ile oyunculuk sanatına yeni bir boyutun kazandırıldığı yüzyıl olmuştur. Doğal ve gerçekçi bir performans için duyguyu ve psikolojik çalışmaları merkez alarak oluşturduğu oyunculuk yaklaşımıyla Stanislavski, kendisinden sonraki duygu merkezci oyunculuk yöntemlerinin kaynağını oluşturmanın yanında, aynı gerçekçi oyunculuk modeli yaratmak adına duygu çalışmalarına karşı durarak geliştirilen biçimsel ve kurgusal oyunculuk yaklaşımlarının da ilham kaynağı olmuştur. Bu tez çalışması, David Mamet'in Pratik Estetik Yöntemi'nin oluşumunu, yöntemin içeriğini, beslendiği alanları saptamak ve Denis Diderot'nun Aktörlük Üzerine Aykırı Düşünceler adlı kitabında söz ettiği kurgusal bütünlük, kurgu üstünlüğü ilkesi, duygu karşıtlığı tanımlarıyla karşılaştırarak değerlendirmek ve kurgusal bir oyunculuk yaklaşımını tartışmak üzere hazırlanmıştır. İki bölümden oluşan bu tez çalışmasının birinci bölümünde, Aydınlanma Dönemi gelişmelerinin tiyatro ve oyunculuk sanatı üzerindeki etkileri, 18. Yüzyıl filozofu olan Diderot'nun oyunculuk sanatı üzerine saptadığı sorunlar, oluşturduğu teorik çözümler ve oyunculuk sanatına bir öneri olarak sunduğu kurgu üstünlüğü ilkesi araştırılmıştır. İkinci bölümde ise doğal ve gerçekçi oyunculuk kapsamında Stanislavski ve ondan sonra geliştirilmiş oyunculuk yaklaşımları, David Mamet'in imzasını taşıyan Pratik Estetik Yöntem'i oluşturan koşullar, yöntemin etki alanları, aşamaları, eleştirileri, uygulama örnekleri araştırılmış; Diderot'nun kurgu üstünlüğü ilkesi ışığında karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, her oyuncu adayının rol çalışmaları sırasında karşılaşabileceği duygu, konsantrasyon, farkındalık, amaç ve özgüven sorunlarına karşı çözüm önerisi olarak oluşturulmuş, her bireye uygun, anlaşılabilir, pratik, güncel ve iyi hissettiren Pratik Estetik Yöntem'i oyunculuk eğitimi ve role hazırlık sürecinde değerlendirilebilecek bir yöntem önerisi olarak literatüre kazandırmaktır.