Türkiye'de yürütülen erken müdahale ve
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FADİME ERKAN
Danışman: SAFİYE SUNAY YILDIRIM DOĞRU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışma Türkiye'de yürütülen erken müdahale ve/veya eğitim programlarının özel gereksinimli çocukların gelişim alanlarına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç kapsamında çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden sistematik derleme yöntemi kullanılmış ve elde edilen veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın örneklemini taranan verilerden çalışmaya uygun olduğu belirlenen 44 lisansüstü tez ve 6 makale oluşturmuştur. Çalışmaya dahil edilen çalışmalar, yıl, yöntem ve uygulama alanlarına göre incelenmiştir. Araştırmaya dahil edilen çalışmalarda katılımcı özellikleri; gereksinim grubu, yaş aralığı, hedef katılımcılar, katılımcı sayısı ve cinsiyetleri incelenmiştir. Araştırma kapsamında uygulanan erken müdahale ve/veya eğitim programlarının uygulama bilgileri; amacı, çalışılan beceri alanı, uygulandığı ortam, süre ve etkililik sonuçları incelenmiştir. Araştırmalar incelendiğinde en fazla 2012 ve 2021 yıllarında çalışmalara rastlanıldığı ve son yıllarda çalışmaların arttığı, en çok nicel araştırma deseninin kullanıldığı, en çok otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışmaların yürütüldüğü, katılımcı çocukların yaş aralığının 0-7 yaş arasında değiştiği, programların çoğunlukla çocuk ile yürütülürken bazı çalışmalarda anne ve çocuğun birlikte hedef katılımcı olarak seçildiği, uygulamalarda en çok sısyal duygusal ve bilişsel beceri alanın gelişimine yönelik becerilere çalışıldığı, en çok kurum merkezli uygulamaların yürütüldüğü saptamıştır. Araştırma kapsamında dahil edilen çalışmaların anahtar kelimeleri incelendiğinde en çok "erken müdahale" nin kullanıldığı ve çalışmaların neredeyse sosyal geçerlik çalışmasının yapıldığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda erken çocukluk dönemi erken müdahale ve/veya eğitim programlarının çocukların bilişsel, sosyal-duygusal, psikomotor, dil-iletişim, özbakım gelişim alanlarını desteklediği, erken çocukluk döneminde sistemli bir şekilde uygulanan müdahale ve/veya eğitim programlarının çocukların gelişimlerine katkı sağladığı tespit edilmiştir.