Encounters with feminist speculative fiction through translation in Turkey: Import and/or transfer
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: GÜLİZ AKÇASOY
Danışman: Müge Işıklar Koçak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kadın varlığının ve görünürlüğünün yakın zamana dek sınırlı olduğu spekülatif kurgu metinler yadırgatma [estrangement], dış kestirim [extrapolation] ve spekülasyon gibi tekniklerle mevcut dünya düzenini sorgulamak ve alternatif üretmek işlevi görürler. Feminizm ise sosyal bir hareket ve ideoloji olarak kadınların sosyal, kültürel ve ideolojik temelli cinsiyet rollerine hapsedildiği ataerkil düzeni çözümleyen, ona karşı fikir ve söylem geliştiren bir hak mücadelesidir. Bu sebeptendir ki tematik ve anlatısal özellikleriyle spekülatif kurgu, kadın yazarların toplumsal cinsiyet ve seksüel kimliklerin patriyarkal inşalarını yazınsal çerçevede yapıbozuma uğratmasına ve buna çeşitli alternatifler üretmesine imkan tanır. Feminist spekülatif eserlerin batıdaki ilk ve önemli örnekleri 1960'lar ve 1970'lerde üretilmiştir. Türkiye'de bu eserlerin çevrilmesi ise 1980'lerde hız kazanan ve 1990'larda devam eden kadın hareketine paralellik gösterir. Tür ilk olarak Marge Piercy'nin Zamanın Kıyısındaki Kadın (1992) [Woman on the Edge of Time, 1976] romanının Füsun Tülek çevirisiyle Türk "kültür repertuarına" [culture repertoire] bir "seçenek" [option] (Even-Zohar, 2002) olarak girmiştir. Piercy ile başlayan ve günümüze dek süregelen çevirilere ek olarak Buket Uzuner (1998), Ayşe Kulin (2015) gibi yazarlar bu türde telif eserler vermiştir. Bu çalışma, Türk kültür repertuarına çeviriler yoluyla "ithal edilen" [import] feminist spekülatif kurguların "aktarıma" [transfer] (Even-Zohar, 2002) dönüşüp dönüşmediği ve bu faaliyetlerin kimler tarafından ve ne şekilde yürütüldüğü sorularına, söz konusu feminist spekülatif eserlerin "yan metin" [paratext] (Genette, 1997) öğeleri ölçeğinde cevap aramaktadır. Anahtar Kelimeler: Feminist Spekülatif Kurgu Çevirileri, Toplumsal Cinsiyet, Kültür Repertuarı, Dışarıdan Alım ve Aktarım