Antik Yunan döneminde spor

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESİN DALKILIÇ

Danışman: AYGÜN EKİN MERİÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kökeni erken çağlarda insanların hayatta kalabilmek için avlanma, yakalama gibi mücadelelere dayanan spor, insan hayatında vazgeçilmez bir unsur olmuştur. İlkel toplumlardan itibaren görülen avcılık, spor türlerinin en ilkeli olarak ortaya çıkmıştır. Antik dönemde fiziksel aktivitelere yönelik en erken izler Uzakdoğu'da görülmüş MÖ 3.bin yılına ait duvar resimlerinde Mezopotamyada da sportif aktiviteler sayabileceğimiz faaliyetler duvar resimlerine yansımıştır. Çağlar boyunca pek çok uygarlığa ev sahipliği yapan Anadolu'da da savaşlarda kullanılmak üzere mızrak, ok, yay kullanımı gibi becerileri geliştirmeye yönelik aktivitelerde bulunulmuştur. Kişisel ve fiziksel gücü sergilemeye yönelik olan bu aktiviteler uygarlıklar arasında birbirini takip etmiştir. Antikçağda organize sporsal faaliyetler Yunan Uygarlığı ile ortaya çıkmıştır. Sporun Yunan kültürüne Girit Uygarlığı aracılığı ile geldiği bilinmektedir. Sporun toplumsal hayatın içinde yer aldığı Antik Yunan, bu konuda en eski yazılı belgelere sahip olan uygarlıktır. Antik Yunan'da spor kavramı, Yunan eğitim sistemi ile iç içedir. Yunan çocukları özellikle erkek çocuklar yedi yaşından sonra okuma yazma, sayı sayma, müzik, edebiyat derslerinin yanında bedensel eğitimlerini geliştirmek için dersler almışlardır. Burada amaç erdemli ve iyi özelliklere sahip vatandaşlar yetiştirmektir. Antik Yunan'da şehir devletleri inandıkları Olimpos Tanrıları adına oyunlar düzenleyerek Tanrıları adına birbirleri ile yarışmışlardır. Bu yarışmaları kazanmak bir onur kazanma vasıtası olarak görüldüğünden her sporcu kendi şehir devleti için oyunlarda kıyasıya yarışmıştır. Yarışmalar belli kurallara göre düzenlenmekte ve yarışlara katılmak için şartlar bulunmaktadır. Bu oyunların en ünlüsü MÖ 776 yılında başlayan Olimpiyat Oyunlarıdır. Bunun yanısıra farklı şehir devletlerinin düzenlediği Kutsal ve Taç Ödüllü Oyunlarda bulunmaktadır. Antik Yunan'da spor kutsal bir amaca hizmet etmenin yanında günlük yaşamda da yer edinmiş spor etkinliklerinin yapılabilmesi için şehirlerde farklı mimari yapılar inşa edilmiştir. Yunan toplum yaşamının bir parçası haline gelen spor, dönemin sanat eserlerine de yansımıştır. Tüm bu bilgiler ışığında sportif faaliyetlerin Antik Yunan dünyası için ne kadar büyük bir önem taşıdığı anlaşılmaktadır. Elimizde bulunan ve günümüze ulaşmış kaynakların yanında ileride gerçekleştirilecek arkeolojik araştırmalar bizlere bu konu hakkında daha fazla ışık tutmayı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Antik Yunan Dönemi, Spor, Eğitim, Olimpiyat