Şehir müziği olarak Harput Kürsübaşı geleneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DEVRİM YILDIRIM
Danışman: AYHAN EROL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bireylerin ve toplumların tarih içerisindeki etkileşimleri ve onları birbirinden ayıran öğelerin birleşimi kültürel kimliği oluşturur. Bu kültürel kimlik, bir araya gelen toplumların, ayırt edilme ve kendisi olma yolunda gerçekleştirdikleri bir aidiyet bilincidir. Şehirler bu farklılıkların ortak bir kolektif kimliğe dönüşmesinin en net görünürlük kazandığı alanlardır. Dolayısı ile şehir ürünü olan ifade kültürü etkinlikleri birer kendilik olarak algılanmamalı, içine gömülü olduğu sosyo-kültürel dizgeler göz önünde bulundurularak incelenmelidir. Günümüzde ''Popüler müzik'' isimlendirilmesi pejoratif nitelikler ile örülü olarak lanse edilebiliyor. Oysa şehir-müzik ilişkisindeki çok kültürlülüğün ve yeniden üretimin irdelenmesinde yarar sağlayıcı bir bağlam olduğu kaçınılmazdır. Araştırmada kullandığımız ''Şehir müziği'', bağlamı itibariyle ''Popüler müziğe'' gönderme yapmaktadır. İlişkili olduğu topluma has norm ve değerler ekseninde yeniden üretilen şehir müziği, tarihsel süreç içerisinde ait olduğu toplumun özgül koşullarına göre şekillenmektedir. Bu çalışma Elazığ ilinin antik bir kenti konumunda olan ''Harput'' yöresi ve onun müzik pratiği olan ''Kürsübaşı geleneğini'' tarihsel perspektif içinde ve günümüzde içinde bulunduğu özgül koşullar ve sosyo-kültürel unsurlar temelinde ele alır. Bu çerçevede, şehir müziği bağlamında, bir müzik geleneğinin şekillenme sürecine mercek tutar. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Harput yöresinin genel özelliklerinin belirtildiği ilk bölümde, Harput'un şehir dinamikleri, kolektif kimliği ve tarih içerisindeki değişim süreci incelenmiştir. İkinci bölümde popüler kültür ve popüler müzik kavramı ele alınmış, şehir ve şehir müziği ile bağlantılılığına odaklanılmıştır. Üçüncü bölümde Harput müziğine mercek tutulmuş, bu yörenin müziğinin yerel terminolojisi hakkında edinilen bilgiler sunulmuş ve incelenmiş, Harput müziğinin karakteristik yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Yine üçüncü bölümde Harput müziği repertuarından örnek eserlerin makam ve form yönünden incelemesi yapılmıştır. Dördüncü bölümde Harput müziğinin göstereni olan ''Kürsübaşı geleneği'' üzerine odaklanılmış, Kürsübaşı geleneğine etki eden şehir dinamikleri tarihsel süreç içerisinde incelenmiş ve Kürsübaşı geleneği, alanda yapılan gözlem ve görüşmeler ekseninde, alan çalışması verilerinin örneklediği şehir müziği kavramı üzerinden analiz edilmiştir.