Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT SEVEN
Danışman: OKAN FISTIKOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:SU BÜTÇESİ AYLIK AKIM MODELİ - CBS ENTEGRASYONU VE GEDİZ HAVZASINDA UYGULAMASI ÖZET 1940'larm sonunda yağış, buharlaşma, sızma ve yüzeysel akış gibi münferit modellerle başlayan modelleme çalışmaları; günümüzde bilgisayar ve bilgi toplama teknolojilerindeki gelişmeler sayesinde, entegre havza modelleri haline dönüşmüştür. Modelleme teknolojisiyle, hidrolojik süreçlerin tanımlanmasına çalışılmış; böylece havzayı bir bütün olarak değerlendirebilecek hidrolojik model sistemleri oluşturulmuştur. Su kaynaklan yönetimi ve planlamasında karşılaşılan sorunların kapsam ve boyut açısından çeşitlenerek oldukça karmaşık bir hale gelmeleri de bu modellerin kullanımı konusunda zorlayıcı bir etki yapmıştır. Sunulan çalışmada, bu hidrolojik modellerden, 1950'li yıllarda Thornthvvaite tarafından geliştirilen Aylık Su Bütçesi Modeli'nin (SBM) Gediz Havzası'nda uygulanması yer almaktadır. Girdi olarak aylık toplam yağış ve evapotranspirasyon değerlerine ihtiyaç duyan ve bünyesinde sadece 4 adet kalibre edilmesi gereken parametre barındıran SBM; basit kullanımı, çok detaylı hidrolojik verilere gereksinim duymaması ve aylık akımlardaki olumlu performansı nedeniyle, modelleme çalışmalarında sıklıkla kullanılmaktadır. Tez kapsamında, Gediz Havzası içerisinde yer alan 5 alt havzanın (Deliiniş, Demirci, Medar, Selendi ve Gördes) aylık akımları SBM kullanılarak, ortalanmış ve yayılı model yaklaşımlarıyla modellenmiştir. Ortalanmış model yaklaşımında model girdileri ve parametreler havzadaki alansal ortalama değerleriyle dikkate alınırken; yayılı model yaklaşımında girdilerin ve parametrelerin alansal değişkenlikleri korunmuştur. Havza içerisinde alansal değişkenlik gösteren özelliklerin (topografya, bitki örtüsü, toprak bünyesi) modelle entegrasyonunun sağlanmasında, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tekniklerinden yararlanılmıştır. Böylece her iki model yaklaşımı aynı anda denenerek; verilerdeki ve parametrelerdeki alansal değişkenliğin dikkate alınmasının, model performansına etkileri incelenmiştir. Anahtar Sözcükler: Hidrolojik modelleme, entegre havza modelleri, Su Bütçesi Modeli (SBM), ortalanmış model, yayılı model, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS). iv