Matematik Öğretmenlerinin Perspektifinden Olasılık Öğretiminde Öğrenci Hataları ve Hatalı Çözüm Etkinlikleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gizem ÜNÜVAR
Danışman: Zekiye Özgür
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, birbiriyle etkileşimli üç temel hedef doğrultusunda yapılandırılmıştır. Araştırmanın ilk odak noktası, ortaöğretim matematik öğretmenlerinin 'hata' kavramına yönelik eğilimlerini ve pedagojik yaklaşımlarını belirlemektir. İkinci olarak; öğretmenlerin olasılık öğretimi özelinde öğrenci hatalarıyla karşılaştıklarında gösterdikleri tepkilerin, bu hatalara yönelik müdahale biçimlerinin ve hata giderme sürecinde tercih ettikleri yöntemlerin saptanması amaçlanmaktadır. Çalışmanın nihai ve temel amacı ise öğretmenlerin hatalı çözüm etkinliklerini (HÇE) bir öğretim stratejisi olarak nasıl değerlendirdiklerini ortaya koymak ve bu yaklaşımın derslerdeki işlevselliğine ilişkin farkındalıklarını tespit etmektir. Bununla birlikte görüşmede sunulan örnek etkinlikler üzerinden öğretmenlerin pedagojik yaklaşımlarını analiz ederek, HÇE'nin sınıf içi uygulamalardaki potansiyelini ve matematik öğretimindeki kullanılabilirlik düzeyini derinlemesine ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırmada, öğretmenlerin konuya ilişkin görüşlerini analiz etmek amacıyla nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcı grubunu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği ile belirlenen, Türkiye'nin farklı illerinde ve okul türlerinde görev yapan 12 lise matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşmeler ve örnek etkinlik analizleri kullanılmış, elde edilen veriler tematik bir yaklaşımla çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları, öğretmenlerin hatayı öğrenme sürecinin doğal bir parçası olarak görmelerine rağmen, bu görüşlerini sınıf içi uygulamalara ve öğretim ortamlarına kasıtlı olarak yeterince aktaramadıklarını ortaya koymaktadır. Olasılık konusuna yönelik öğretmen yeterliliklerinin ve kavram yanılgısı farkındalıklarının sınırlı olduğu, özellikle temsil kısa yolu ve eş olasılık yanlılığı gibi yaygın alanyazın bulgularının öğretmen görüşlerinde yer bulmadığı tespit edilmiştir. Katılımcıların HÇE kavramına başlangıçta yabancı oldukları ancak sunulan örnekler üzerinden değerlendirdiklerinde bu yöntemin kavram yanılgılarını giderme, aktif katılım sağlama ve eleştirel düşünmeyi teşvik etme potansiyeli taşıdığını ifade ettikleri belirlenmiştir. Uygulama süreci ile ilgili katılımcı öğretmenlerin öngördüğü temel engeller; planlama için gereken zaman, kaynak materyal eksikliği ve hatalı ifadelerin kalıcı yanlış öğrenmelere yol açabileceği kaygısıdır. Mesleki deneyimin ve okul türünün öğretmenlerin hata tahminleri üzerinde belirleyici olduğu sonucuna varılan çalışmada; Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin getirdiği pedagojik değişimle uyumlu olarak, HÇE'nin müfredata entegre edilmesi ve öğretmenlerin bu konuda hizmet içi eğitimlerle desteklenmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hata, olasılık, hata temelli öğretim, hatalı çözüm etkinlikleri.