Turgutlu dağ köylerinin tarihi çevre dokusu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLSER ÖZGÖKÇELER

Danışman: ESTER ETİ AKYÜZ LEVİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kırsal yerleşimler, bulunduğu yörede yaşayanların gereksinimlerini karşılayacak biçimde, iklim ve çevre koşullarına uyumlu yapıları olan alanlardır. Kendilerine özgü dokuları ve korunmuş kültürel ve doğal yapılarından dolayı değerlidirler ve kültürel miras niteliği taşırlar. Bu kültürel ve doğal mirasın sürdürülebilirliğinin sağlanması özgün yapıların ve çevrenin korunmasına bağlıdır. Yapılan çalışmada kırsal mimarinin miras özelliğinden yola çıkılarak seçilen alanlarda özgün yapının deşifre edilip geleceğe aktarımının sağlanması hedeflenmiştir. Bu amaçlarla seçilen Turgutlu İlçesi, antik çağlardan beri verimli topraklarıyla önemini korumuş bir yerleşimdir. Çalışmada Turgutlu-Ören-Karaköy aksındaki köyler genel olarak ele alınmış; odak çalışma olarak belirlenen iki köyün ayrıntılı incelemesi yapılmıştır. Odak alan olarak seçilen Turgutlu'nun Yukarı Bozkır ve Dağ Marmara Ören Köyleri Yörük köyüdür ve toplumsal açıdan benzer kültüre sahiptir. Ancak, yerleşimlerin oluşumunda doğal, çevresel ve sosyo-kültürel etkiler görülebilmektedir. Düz alanda kurulan Yukarı Bozkır'da yapılar iki katlı iken, eğimli arazide konumlanan Ören Köyü'nde alanın eğimli olması nedeniyle yapıların alt ve üst katlarına ulaşım, farklı kotlardan sağlanmaktadır. İki yerleşimin farklılıkları, yapıların plan kurgularını farklılaştırmaktadır. Analizler değerlendirilerek köylerin geleceğine yönelik öneriler sunulmuştur. Kırsal mimari; topografya, su, iklim, bitki örtüsü ve doğal verilerin yanında sosyal yapıyla birlikte şekillenmektedir. Turgutlu kırsalı zengin coğrafi yapısı ve kültürel özellikleri ile önem taşımaktadır. Yörenin tarihi ve özgün dokusunun bozulmadan korunması için çevre koruma politikalarının geliştirilmesi önemli bir adımdır. Aynı zamanda gereksinimleri karşılayacak konuma getirmek için çevre yerleşimlerle birlikte, kırsal alanların korunmasına yönelik çalışmaların yapılması gerekmektedir.